Nguyên nhân chính gây sụt giảm lớn trong thị trường tiền mã hóa: Hiệu ứng Wosh

Original | Odaily Planet Daily (@OdailyChina)

Tác giả｜jk

Mở bất kỳ nền tảng dữ liệu mã hóa nào, bạn đều thấy một bức tranh đỏ rực máu.

Tính đến thời điểm bài viết, Giá hiện tại của Bitcoin (BTC) là $78,214, giảm 6.9% trong 24 giờ, giảm 12.4% trong 7 ngày. Ethereum (ETH) còn thảm hơn, giá hiện tại $2,415, giảm 10.5% trong 24 giờ, giảm 18.2% trong 7 ngày. Solana (SOL) cũng không thoát khỏi số phận: $103.51, giảm 11.6% trong 24 giờ, giảm 18.4% trong 7 ngày. Còn BNB, XRP, đều giảm hai chữ số.

Vấn đề là, điều gì đã kích hoạt đợt rút lui tập thể này?

Câu trả lời hướng về cùng một cái tên: Kevin Warsh.

Ngày 30 tháng 1, Tổng thống Donald Trump của Mỹ đã tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social, đề cử cựu Ủy viên Cục Dự trữ Liên bang Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed tiếp theo, thay thế Jerome Powell sẽ hết nhiệm kỳ vào tháng 5.

Thông tin này đã gây ra phản ứng dây chuyền trên thị trường tài chính. Vàng và bạc đồng loạt giảm mạnh hôm qua, bạc giảm hơn 30%; còn thị trường tiền mã hóa, bắt đầu chịu áp lực chính thức từ tối qua. Bitcoin sau khi được đề cử đã giảm từ khoảng $90,400 xuống gần $81,000, rồi tiếp tục giảm xuống mức hiện tại là $78,214. Số tiền rút khỏi ETF trong một ngày gần $1 tỷ, phản ứng dây chuyền của việc thoái vốn đã bùng phát.

Có vẻ bề ngoài, đây chỉ là một sự bổ nhiệm nhân sự. Nhưng logic sâu xa còn phức tạp hơn nhiều. Bài viết này cố gắng làm rõ: “Hiệu ứng Warsh” này thực sự đã ảnh hưởng đến những dây thần kinh thị trường nào? Sự sụp đổ của tiền mã hóa, rốt cuộc là dự đoán hợp lý về hướng chính sách tiền tệ, hay chỉ là phản ứng quá mức do cảm xúc chi phối?

Ai là Kevin Warsh trong “Hiệu ứng Warsh”?

Trước khi hiểu phản ứng của thị trường, cần phải biết rõ về người này, chính là Chủ tịch Fed mới.

Nếu muốn hiểu rõ hơn về người này, có thể đọc bài viết “Chàng rể Estée Lauder” Kevin Warsh kiểm soát Fed, phe hawk lại là đồng minh của crypto?”

Kevin Warsh, 55 tuổi, tốt nghiệp Stanford, học luật tại Harvard, trước đó làm việc tại Morgan Stanley trong lĩnh vực M&A. Năm 2006, ở tuổi 35, ông được bổ nhiệm làm Ủy viên Fed, là ủy viên trẻ nhất trong lịch sử Fed thời đó. Ông giữ vị trí này trong thời điểm trung tâm của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, đảm nhận vai trò cầu nối giữa Fed và thị trường tài chính, trải qua những quyết định chính sách tiền tệ khó khăn nhất trong lịch sử.

Sau khi rời Fed, Warsh chuyển sang lĩnh vực học thuật và các viện nghiên cứu chính sách. Hiện ông là nhà nghiên cứu danh tiếng tại Viện Hoover, giảng viên tại Trường Quản lý Stanford, đồng thời làm việc tại Duquesne Family Office do nhà đầu tư nổi tiếng Stanley Druckenmiller sáng lập.

Quan điểm chính trị của ông là phe hawk về chính sách tiền tệ. Trong thời kỳ khủng hoảng tài chính, khi kinh tế toàn cầu đang trong tình trạng nguy cấp, rủi ro giảm phát còn lớn hơn lạm phát, ông vẫn liên tục nhấn mạnh cảnh báo về lạm phát, thậm chí bỏ phiếu phản đối vòng nới lỏng định lượng thứ hai (QE2) của Fed. Ông lâu nay vẫn phê phán cách Fed quá mức kích thích kinh tế sau khủng hoảng, cho rằng “việc mua tài sản quy mô lớn và duy trì lãi suất gần bằng 0 có nguy cơ làm méo mó thị trường, gây tổn hại đến ổn định giá dài hạn.”

Đây chính là tín hiệu cảnh báo đầu tiên của thị trường khi nghe tin ông được đề cử.

Tại sao thị trường crypto lại sụp đổ? Phân tích logic cốt lõi

1. Thắt chặt thanh khoản

Bull market của thị trường tiền mã hóa lâu nay dựa trên một logic cốt lõi: Chính sách tiền tệ nới lỏng, bơm thanh khoản, là nền tảng thúc đẩy giá tài sản rủi ro tăng cao. Khi Fed duy trì lãi suất thấp, mở rộng bảng cân đối tài sản liên tục, lượng vốn khổng lồ đổ vào các sản phẩm tài chính truyền thống có lợi suất thấp: cổ phiếu, bất động sản, tiền mã hóa.

Uy tín của Warsh với vai trò phe hawk có nghĩa là hướng đi hoàn toàn ngược lại. Ông thiên về thắt chặt chính sách tiền tệ, thu hẹp bảng cân đối của Fed, duy trì lãi suất thực cao. Trong bối cảnh đó, dòng tiền sẽ chảy về các tài sản an toàn hơn, tâm lý rủi ro giảm, tiền mã hóa sẽ là đối tượng đầu tiên chịu ảnh hưởng.

Người sáng lập nghiên cứu 10x Markus Thielen đã tổng kết chính xác: Thị trường nhìn nhận rằng, việc Warsh nhấn mạnh kỷ luật tiền tệ, ưa thích lãi suất thực cao hơn, sẽ khiến tiền mã hóa từ “công cụ chống mất giá đô la” trở thành “bong bóng đầu cơ sẽ biến mất khi thanh khoản cạn kiệt.”

2. Chuyển hướng dòng ETF

Cú sụp đổ này còn đặc biệt rõ ràng trong cơ chế truyền dẫn kỹ thuật. Sau khi tin đề cử Warsh xuất hiện, trong một ngày, các ETF Bitcoin và Ethereum giao dịch thực tại của Mỹ đã rút ròng gần $10 tỷ. Con số này đủ để gây ra cú sốc, nhưng tác động dây chuyền còn rõ rệt hơn.

Dòng rút ETF gây giảm giá, giá giảm lại chạm đến các mức dừng lỗ của nhiều vị thế đòn bẩy trong thị trường. Đây là cơ chế vòng lặp tiêu cực điển hình: Bán tháo do ép thoái vốn tạo ra áp lực bán, đẩy giá xuống, lại kích hoạt thêm các lệnh thoái vốn, tạo thành vòng xoáy tự củng cố. Sau khi Bitcoin phá vỡ mức hỗ trợ quan trọng quanh $85,000 (đường trung bình động 100 tuần), hiệu ứng chuỗi này tăng tốc rõ rệt, giá trượt dần về gần $81,000, hiện đã tiếp tục giảm xuống còn $78,214.

Việc thoái vốn này không ảnh hưởng đều nhau đến các loại tài sản khác. Trong quá trình diễn biến, ngoài Bitcoin, các token Layer 1 khác đều giảm nhiều hơn BTC. ETH giảm 18.2% trong 7 ngày, Solana giảm 18.4%, XRP giảm 15.5%, đều vượt xa mức giảm của Bitcoin 12.4%. Cấu trúc phân hóa rõ ràng này có lý do: Bitcoin nhờ phổ biến ETF, có thanh khoản tổ chức sâu hơn, cơ chế giá tốt hơn; còn ETH, SOL, các token Layer 1 khác chủ yếu dựa vào đòn bẩy trên các nền tảng mã hóa, khi thanh khoản cạn kiệt dễ bị thoái vốn hàng loạt. Đối với các dự án trong hệ sinh thái Solana, mức giảm 18.4% của SOL đồng nghĩa với hoạt động on-chain và khối lượng giao dịch sẽ chịu tác động trực tiếp.

Ngoài ra, nhìn về dòng ETF trong tương lai đến 2026, hiện đã có khoảng $32 triệu rút ròng, trái ngược hoàn toàn với hơn $35 tỷ đổ vào trong năm 2024 và 2025.

3. Lãi suất thực tăng gây áp lực lên tài sản rủi ro

Khi lãi suất thực (lãi danh nghĩa trừ lạm phát) tăng, chi phí nắm giữ tài sản rủi ro cao rõ ràng hơn bao giờ hết. Lợi suất của các tài sản truyền thống tăng, dòng tiền rút khỏi Bitcoin và các tài sản mã hóa khác, chuyển sang trái phiếu và các khoản đầu tư an toàn hơn.

Quan điểm của Warsh về “lãi suất thực cao hơn” luôn nhất quán, trực tiếp đe dọa nền tảng định giá của thị trường này. Trong thị trường crypto, nhiều vị thế đòn bẩy dựa vào vay vốn giá rẻ để duy trì, lãi suất thực tăng sẽ làm chi phí đòn bẩy tăng vọt, gây áp lực cho các vị thế.

Tuy nhiên, thái độ của ông đối với Bitcoin còn phức tạp hơn dự đoán của thị trường

Cú sụp đổ của thị trường tiền mã hóa chủ yếu do lo ngại về hướng chính sách tiền tệ vĩ mô — điều này là không thể phủ nhận. Nhưng nếu chỉ dựa vào “chính sách tiền tệ hawk” để mô tả hoàn toàn thái độ của Warsh với lĩnh vực crypto, sẽ bỏ qua một khía cạnh rất quan trọng: ông thực sự có quan điểm rất tích cực về Bitcoin.

Trong một cuộc phỏng vấn tại Hoover Institution năm 2025, Warsh đã rõ ràng nói: “Bitcoin không làm tôi lo lắng… Tôi xem nó như một tài sản quan trọng, giúp các nhà hoạch định chính sách đánh giá xem họ có đang làm đúng hay sai.” Ông gọi Bitcoin là “cảnh sát tốt” trong chính sách — biến động giá của nó phản ánh các sai sót trong quản lý lạm phát và thực thi chính sách tiền tệ của Fed.

Hơn nữa, Warsh còn xem ngành công nghiệp tiền mã hóa như một vấn đề năng lực cạnh tranh của nền kinh tế quốc gia. Ông nhấn mạnh rằng các trung tâm phát triển phần mềm và Bitcoin chủ yếu nằm ở Mỹ, ý nói Mỹ có lợi thế chiến lược trong việc duy trì vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực này. Ông cũng đã đầu tư vào các dự án khởi nghiệp crypto.

Xác nhận qua phiên điều trần và định hướng chính sách tương lai

Hiện tại, Warsh vẫn chưa chính thức nhậm chức. Việc bổ nhiệm của ông còn phải qua quá trình xác nhận của Thượng viện Mỹ. Thượng nghị sĩ Thom Tillis đã công khai tuyên bố sẽ phản đối việc xác nhận bất kỳ ứng viên nào làm Chủ tịch Fed cho đến khi cuộc điều tra về việc cải tạo tòa nhà Fed hoàn tất. Điều này có thể khiến toàn bộ quá trình xác nhận gặp nhiều biến động.

Quan trọng hơn, ngay cả khi Warsh chính thức nhậm chức, ông cũng không thể tự quyết định chính sách tiền tệ một mình. Quyết định lãi suất của Fed do toàn thể Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) bỏ phiếu quyết định, Warsh chỉ là một trong 12 phiếu. Hiện tại, đa số thành viên trong FOMC đã rõ ràng nói rằng, trước khi có bằng chứng rõ ràng về việc lạm phát đang trở lại mục tiêu 2%, họ không muốn tiếp tục hạ lãi suất. Bản đồ dự kiến các điểm biểu thị lãi suất trong tháng 12 cho thấy chỉ dự kiến một lần giảm lãi suất vào năm 2026, một lần nữa vào năm 2027.

Điều này có nghĩa là, bất kể xu hướng cá nhân của Warsh ra sao, hành động chính sách thực tế sẽ phụ thuộc vào sự đồng thuận của toàn bộ ủy ban — và hiện tại, sự đồng thuận này vẫn còn khá thận trọng.

Dự báo cho thị trường crypto

Tổng thể, phản ứng của thị trường crypto trước đề cử Warsh hiện nay gồm hai câu chuyện hoàn toàn trái ngược:

Câu chuyện giảm (phản ứng chính của thị trường): “Hiệu ứng Warsh” đồng nghĩa với chính sách thắt chặt hơn, lãi suất thực cao hơn, giảm quy mô bảng cân đối của Fed. Điều này trực tiếp thu hẹp môi trường thanh khoản mà crypto dựa vào để tồn tại. Dữ liệu thị trường hiện đã phản ánh rõ ràng tác động này — giá BTC hiện tại $78,214, đã giảm khoảng 13.5% so với mức trước đề cử là $90,400; còn Solana giảm 18.4% trong 7 ngày, đối với các dự án hệ sinh thái Solana, các hoạt động DeFi, token phát hành dựa vào đòn bẩy, đây là tín hiệu rủi ro cấu trúc rõ ràng.

Câu chuyện tăng (một số cộng đồng vẫn lạc quan): “Hiệu ứng Warsh” có thái độ tích cực với Bitcoin, chính quyền Trump vẫn thiên về hỗ trợ ngành crypto, hơn nữa Warsh gần đây đã ám chỉ sẵn sàng giảm lãi suất nếu năng suất tăng. Hơn nữa, ông không thể quyết định lãi suất một mình.

Điểm mấu chốt sẽ là phiên điều trần xác nhận tại Thượng viện: Warsh sẽ bị hỏi về quan điểm chính sách tiền tệ, quản lý crypto và CBDC. Diễn biến của phiên điều trần này có thể quyết định vận mệnh của ngành crypto trong vài tháng tới, còn hơn cả các dự đoán hôm nay của thị trường.

Với các dự án thúc đẩy cộng đồng và hệ sinh thái token, ý nghĩa thực tế lớn nhất của “Hiệu ứng Warsh” hiện nay chính là: Môi trường thanh khoản vĩ mô đang bước vào giai đoạn bất định. Các biến động tâm lý ngắn hạn đã xảy ra, nhưng ảnh hưởng chính sách thực sự còn đang ở phía trước.