**Phần 1: Vốn luôn là ưu tiên hàng đầu**

Trong cái lạnh của năm 2018, tôi chứng kiến tài khoản từ 80万 giảm còn 18万 trong tích tắc, lúc đó thật muốn đập bàn phím. Nhưng chính lần thua lỗ đó đã giúp tôi hiểu rõ một chân lý — sống sót trong thị trường tiền mã hóa mới là tất cả.

Nhiều newbie mới vào đã muốn "đánh tất tay để lật ngược tình thế", nhưng tôi rút ra từ bài học đó hai quy tắc bất di bất dịch, đến nay vẫn chưa phá vỡ:

**Không mở vị thế đơn lẻ vượt quá 10% tổng vốn.** Dù cơ hội có vẻ như không thể sai lầm, cũng đừng đặt hết tất cả. Tại sao? Vì thị trường luôn có cách tấn công bạn theo những cách bạn không ngờ tới. Cháy hợp đồng, dự án về zero, rủi ro pháp lý — tất cả đều không phải chuyện đùa, đều đang xảy ra thật sự.

**Phải đặt mức cắt lỗ trước.** Khi spot giảm 15% là phải cắt, trước khi mở hợp đồng đã thiết lập sẵn mức cắt lỗ cứng. Điều này không phải là đầu hàng, mà là giữ lại phần tử chiến để còn sống sót.

Năm 2021, khi khái niệm Metaverse trỗi dậy, bạn bè rủ tôi đầu tư vào một "dự án trăm lần" (100x). Tôi lật xem whitepaper — đội ngũ hoàn toàn ẩn danh, mã code chưa qua audit, toàn lời nói suông. Cuối cùng tôi chỉ bỏ ra 2万 để thử, coi như đồng xu trong game. Sau đó, khi đồng coin này tăng 50%, tôi lập tức rút vốn gốc, để lợi nhuận tự sinh sôi. Cuối cùng, đồng coin đó giảm 90%, tôi lại trắng tay, chỉ mất một tháng tiền trà sữa.

**Logic cốt lõi rất đơn giản: Cơ hội có hàng ngày, nhưng nếu vốn mất rồi, bạn còn chơi game gì nữa?**

**Phần 2: Chỉ kiếm tiền từ những thứ hiểu rõ**

Tôi từng gặp người dùng vốn để nghỉ hưu mua coin mà còn chẳng đọc nổi whitepaper, hỏi lý do tại sao, câu trả lời là "quản trị viên nói có thể tăng giá". Loại người này nếu không mất tiền thì còn có đạo lý gì nữa?

Tiêu chuẩn chọn coin của tôi chỉ có một bộ — "Tam quan luận":

**Quan điểm kỹ thuật.** Whitepaper có logic tự thống nhất không? Mã code đã qua audit chưa? (Phải xem báo cáo của các tổ chức audit hàng đầu như Certik) Dự án có sản phẩm rõ ràng không hay chỉ toàn kể chuyện? Chi tiết kỹ thuật nghe không hiểu cũng không sao, nhưng phải phân biệt được đội ngũ này làm thật hay chỉ đang lừa đảo.

**Quan hệ đội nhóm.** Các thành viên chính có công khai danh tính không? Có nền tảng trong ngành blockchain không? Tôi tuyệt đối không chạm vào đội nhóm ẩn danh, vì gặp vấn đề là không ai biết ai. Đối tượng phù hợp là những đội nhóm công khai, có mặt trước công chúng, có thể truy xuất lịch sử hoạt động trên mạng xã hội — ít nhất còn có rủi ro về uy tín.

**Quan hệ hệ sinh thái.** Đồng coin này nằm ở vị trí nào trong hệ sinh thái? Tình huống sử dụng có thực sự cần thiết hay chỉ tự lặp lại chính mình? Có khối lượng giao dịch thực và cộng đồng người dùng không? Hay chỉ dựa vào "không khí" và marketing để đẩy giá trị thị trường?

Chỉ khi qua cả 3 quan điểm mới đáng xem xét, một quan điểm bỏ qua là coi như không quan tâm. Qua cách này, cơ hội đầu tư có thể giảm đi 50%, nhưng tâm trạng yên tâm hơn nhiều.

Thị trường tiền mã hóa còn nhiều cơ hội, nhưng đừng đặt cược nếu không đủ khả năng chịu lỗ. An toàn sống sót mới có cơ hội chơi tiếp lần sau.