Trong cộng đồng này có một câu rất phổ biến: "Hàng thực chỉ uống canh, hợp đồng mới ăn thịt."

Gần đây, diễn biến thị trường đã minh chứng rõ ràng cho câu nói này. BTC từ 89.000 USD nhanh chóng tăng lên 91.000 USD, những người mua dài hạn nhìn thấy tài khoản nhân đôi, còn những người bỏ lỡ cơ hội thì đập chân đau đớn. Vậy câu hỏi đặt ra — hàng nghìn người mới bắt đầu cầm 1000 USDT, dùng đòn bẩy 100 lần, trong đầu chỉ nghĩ: ngày mai tài khoản sẽ thành 10 vạn.

Nhưng bạn có thực sự hiểu rõ mình đang làm gì không?

**Sự khác biệt bản chất giữa hàng thực và hợp đồng**

Mua hàng thực giống như đi chợ mua đồ. Bạn bỏ tiền mua, đồ thật sự thuộc về bạn. Để trong tủ lạnh chờ đợi, dù giá có giảm còn một nửa, đồ vẫn còn đó, muốn bán lúc nào cũng được, tình huống xấu nhất cũng chỉ là lỗ tạm thời, vốn vẫn an toàn nằm đó.

Mua hợp đồng hoàn toàn khác. Bạn không cần phải thực sự sở hữu bất cứ thứ gì, bạn chỉ đang đặt cược — đặt cược vào hướng đi của giá trong giây, phút, giờ tới. Tăng thì bạn lời, giảm thì bạn lỗ. Đó chính là bản chất.

Nghe có vẻ đơn giản? Nhưng ở đây có một cơ chế chết người gọi là "bị cháy tài khoản" (爆仓).

Trong thế giới hàng thực, giá có thể giảm xuống 1 đồng, vốn của bạn vẫn còn đó. Nhưng hợp đồng không như vậy, nó có một giới hạn vô hình. Một khi giá chạm vào giới hạn này — tương ứng với tỷ lệ đòn bẩy và giá mở vị thế của bạn — tài khoản của bạn sẽ bị xóa sạch. Không chỉ là lỗ tạm thời, mà là thực sự bị xóa sạch. Đó gọi là bị cháy tài khoản.

**Đòn bẩy: Thiên thần hay ác quỷ?**

Nói đến đây, nhất định phải bàn về đòn bẩy. Thứ này là vũ khí hấp dẫn nhất nhưng cũng nguy hiểm nhất của hợp đồng.

Đòn bẩy giống như một chiếc kính lúp. Dùng đòn bẩy 10 lần, lợi nhuận và thua lỗ của bạn đều được phóng to gấp 10 lần; dùng 100 lần thì phóng to 100 lần. Nghe có vẻ kích thích, nhưng thực tế thường rất tàn nhẫn.

Giả sử bạn dùng 1000 USDT mở vị thế mua dài hạn 100 lần, về lý thuyết bạn kiểm soát 10 vạn USDT. Nếu BTC tăng 1%, bạn lời 1000 USDT. Nhưng nếu giảm 1%, vốn 1000 của bạn sẽ biến mất — bị cháy tài khoản ngay lập tức.

Và biến động 1%? Chỉ trong vài phút là xong. Có khi chỉ vài giây.

**Tại sao người mới luôn thua?**

Theo tâm lý học, cảm giác vui khi gặt hái lợi nhuận gấp đôi không thể sánh bằng nỗi đau khi thua gấp đôi. Đó gọi là "ghen tỵ mất mát" (loss aversion). Và giao dịch hợp đồng chính là phóng đại điểm yếu của con người này vô hạn.

Nhìn thấy người khác ăn thịt, tâm trạng bạn sụp đổ. Vào lệnh đòn bẩy lớn để mong đổi đời, kết quả là một cú điều chỉnh, tài khoản bị xóa sạch. Những câu chuyện như vậy hàng ngày vẫn diễn ra.

Thêm nữa, đa số người mới không có khái niệm quản lý rủi ro. Họ không đặt lệnh dừng lỗ, ôm mộng "chờ giá hồi lại", kết quả bị thị trường tàn nhẫn quét sạch. Có câu nói rất hay: "Chỉ trong giây phút trước còn mơ mộng, giây sau đã bị thanh lý."

**Có nên chơi hợp đồng không?**

Không phải nói hợp đồng nhất định là quỷ dữ. Các nhà giao dịch chuyên nghiệp kiếm lợi từ hợp đồng, các tổ chức cũng dùng hợp đồng để phòng ngừa rủi ro. Vấn đề là đa số nhà đầu tư nhỏ lẻ hoàn toàn không có khả năng đó.

Bạn cần có khả năng chịu đựng rủi ro đủ lớn, có kế hoạch giao dịch rõ ràng, có kỷ luật chặt chẽ để dừng lỗ, có kiến thức đủ để hiểu thị trường. Những thứ này, thiếu một thứ cũng có thể dẫn đến bị cháy tài khoản.

Lời khuyên đơn giản nhất là: Nếu bạn không chắc chắn về quản lý rủi ro và phân tích kỹ thuật của mình, đừng chơi hợp đồng. Hoặc nếu muốn thử, hãy bắt đầu từ đòn bẩy thấp nhất, dùng tiền nhàn rỗi để học. Đừng dùng tiền sinh hoạt để đánh cược.

Câu nói trong cộng đồng không sai — hợp đồng thực sự có thể ăn thịt. Nhưng điều kiện tiên quyết là bạn phải còn sống để rời khỏi sòng bạc.