Hiểu về lạm phát: Tác động đến đầu tư và cách ứng phó

เงินเฟ้อคืออะไร กลไกทำงานของมันบนเศรษฐกิจจริงๆ

เงินเฟ้อ (Inflation) คือปรากฏการณ์ทางเศรษฐกิจที่ราคาสินค้าและบริการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงเวลาหนึ่ง ซึ่งหมายความว่าค่าของเงินนั้นลดลง ทำให้เงินจำนวนเดียวกันซื้อของได้น้อยลงกว่าเดิม

ยกตัวอย่างง่ายๆ: นายเอมีเงิน 50 บาทเมื่อครั้งแรก สามารถซื้อข้าวได้หลายจาน แต่วันนี้เงิน 50 บาทเดียวกันนั้นซื้อได้แค่จานเดียว นั่นคือการเอ้อมต้องการของเงินเฟ้อนั่นเอง

เงินเฟ้อมิใช่เพียงแค่ตัวชี้วัดทางเศรษฐกิจเท่านั้น มันเป็นปัจจัยหลักที่นักลงทุนต้องคำนึงถึงเมื่อตัดสินใจลงทุนในตลาดหุ้น ความเปลี่ยนแปลงของอัตราเงินเฟ้อมีอิทธิพลต่อตลาดในลักษณะที่ไม่สามารถมองข้ามได้

ใครได้ประโยชน์และใครเสียประโยชน์จากเงินเฟ้อ

กลุ่มที่ได้ประโยชน์: ผู้ประกอบการ พ่อค้า และผู้ที่มีรายได้ยืดหยุ่น เพราะสามารถเพิ่มราคาสินค้าและบริการตามภาวะตลาด ทำให้อำนาจในการกำหนดราคาอยู่ในมือพวกเขา

กลุ่มที่เสียประโยชน์: พนักงานเงินเดือนประจำ เนื่องจากเงินเดือนมักเพิ่มขึ้นช้ากว่าอัตราเงินเฟ้อ ส่งผลให้อำนาจซื้อลดลงจากปีสู่ปี

เหตุใดจึงเกิดภาวะเงินเฟ้อ: สาเหตุหลักสามประการ

1. Demand Pull Inflation - ความต้องการสูงกว่าอุปทาน

เมื่อผู้บริโภคมีความต้องการซื้อสินค้าและบริการเพิ่มขึ้น แต่อุปทานในตลาดไม่เพียงพอต่อความต้องการ ผู้ขายจะเห็นโอกาสในการปรับราคาสูงขึ้น

2. Cost Push Inflation - ต้นทุนการผลิตพุ่งสูง

ต้นทุนการผลิตเพิ่มขึ้นจากปัจจัยต่างๆ เช่น ราคาน้ำมันดิบ ก๊าซธรรมชาติ เหล็ก และทองแดง หากต้นทุนสูงขึ้นเกินไป ผู้ผลิตต้องส่งต่อให้ผู้บริโภคโดยการขึ้นราคา

3. Printing Money Inflation - การพิมพ์เงินจำนวนมาก

เมื่อรัฐบาลพิมพ์เงินเพิ่มปริมาณเงินในระบบเศรษฐกิจโดยไม่สอดคล้องกับสินทรัพย์ จะเกิดเงินเฟ้อรุนแรง

ปัจจัยปัจจุบันทำให้เงินเฟ้อระบาดทั่วโลก

เศรษฐกิจโลกกำลังประสบกับภาวะเงินเฟ้ออย่างรุนแรง เนื่องมาจากปัจจัยหลายประการที่พลัดพรากัน:

• การฟื้นตัวทางเศรษฐกิจที่เร็วกว่าคาด หลังจากช่วงท้องตึงของโควิด-19 ผู้บริโภคมีเงินออมสะสมมากและกระหายการใช้จ่าย (revenge spending) แต่การผลิตกลับช้า

• ปัญหาโซ่อุปทาน (Supply Chain Disruption) ขาดแคลนตู้คอนเทนเนอร์ การขนส่งเงง ขาดแคลนชิปเซมิคอนดักเตอร์ โดยเฉพาะในช่วง work from home

• ราคาพลังงานพุ่งสูง ราคาน้ำมันดิบเปลี่ยนจาก record low ปี 2020 ไปเป็น record high หลังประเทศเปิดเมือง ประกอบกับการจำกัดการผลิตของประเทศส่งออก

• ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ เหตุการณ์เช่นสงครามรัสเซีย-ยูเครนส่งผลให้ต้นทุนพลังงานและอาหารพุ่งขึ้น

ตามข้อมูลของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ที่อัปเดตเมื่อมกราคม 2567 เศรษฐกิจโลกคาดว่าจะเติบโตที่ร้อยละ 3.1 ในปี 2567 และร้อยละ 3.2 ในปี 2568 แม้ว่าจะสูงกว่าการคาดการณ์ก่อนหน้า แต่ยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยในอดีต เนื่องจากนโยบายการเงินที่ตึงตัวและการสนับสนุนทางการเงินที่ลดลง

ภาวะเงินเฟ้อลดลง ≠ เงินฝืด

เงินเฟ้อลดลง (Disinflation) หมายความว่าอัตราการเพิ่มขึ้นของราคาชะลอลง แต่ราคาก็ยังสูงขึ้นอยู่

เงินฝืด (Deflation) คือภาวะที่ราคาสินค้าและบริการลดลงต่อเนื่อง ซึ่งเป็นภาวะทางเศรษฐกิจที่เสียหาย เพราะผู้บริโภคจะรอให้ราคาลดลงก่อนซื้อ ส่งผลให้ยอดขายและกำไรลดน้อยลง ผู้ประกอบการลดการผลิตและปลดพนักงาน ในที่สุดเศรษฐกิจตกตะลึง

ผลกระทบเงินเฟ้อต่อเศรษฐกิจไทยและชีวิตประจำวัน

ต่อประชาชน

ค่าครองชีพพุ่งสูงขึ้นจากราคาสินค้าสาเหตุหลัก เช่น เนื้อสัตว์ น้ำมัน ผักสด และก๊าซหุงต้ม ทำให้อำนาจซื้อลดลง

จากตัวอย่างราคาสินค้าเฉพาะ:

• หมูเนื้อแดง: 137.5 บาท/กก. (2564) → 205 บาท/กก. (2565) → 133.31 บาท/กก. (2567)
• อกไก่: 67.5 บาท/กก. (2564) → 105 บาท/กก. (2565) → 80 บาท/กก. (2567)
• น้ำมันดีเซล: 28.29 บาท/ลิตร (2564) → 34.94 บาท/ลิตร (2565) → 40.24 บาท/ลิตร (2567)
• แก๊สโซฮอล์: 28.75 บาท/ลิตร (2564) → 37.15 บาท/ลิตร (2565) → 39.15 บาท/ลิตร (2567)

ดัชนีราคาผู้บริโภค (CPI) ของไทยจากสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า เดือนมกราคม 2567 อยู่ที่ 110.3 (ปีฐาน 2562 = 100) เพิ่มขึ้น 0.3% จากเดือนเดียวกันปีก่อน

ต่อผู้ประกอบการ

ยอดขายลดลงเนื่องจากผู้บริโภคซื้อของน้อยลง พร้อมกับต้นทุนการผลิตสูงขึ้น บรรษัท ปตท.จำกัด (มหาชน) กลับได้ประโยชน์เมื่อราคาน้ำมันพุ่งสูง โดยในครึ่งปีแรกปี 2565 มีรายได้ 1,685,419 ล้านบาท และกำไรสุทธิ 64,419 ล้านบาท เติบโตขึ้น 12.7% เทียบจากปีก่อน

ธุรกิจจำพวกนี้ได้ประโยชน์ขณะที่ธุรกิจอื่นแบ่งเบา

ต่อประเทศ

หากไทยเข้าสู่ภาวะ Stagflation (เงินเฟ้อสูง+เศรษฐกิจชะลอ) จะเกิดการลดจำนวนพนักงาน อัตราว่างงานสูงขึ้น บางธุรกิจอาจปิดตัวลง ส่งผลให้ GDP ขยายตัวช้า ซึ่งเป็นภาวะที่ไม่มีใครต้องการ

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันไทยยังไม่ได้เข้าสู่ภาวะ Stagflation อย่างเต็มรูป แต่จำเป็นต้องติดตามข่าวเศรษฐกิจอย่างใกล้ชิด

เทพสูตรรับมือเงินเฟ้อ: 4 กุญแจประตูอำนาจการลงทุน

1. วางแผนการลงทุนที่ชาญฉลาด

อย่าขมไปกับดอกเบี้ยเงินฝากที่ต่ำ นำเงินไปลงทุนในสินทรัพย์ที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่า เช่น หุ้น กองทุนรวม หรืออสังหาริมทรัพย์

2. หลีกเลี่ยงหนี้ที่ไม่สร้างรายได้

คำนึงถึงทุกครั้งที่เอามือไปจับกระเป๋า ลดการซื้อสินค้าที่ไม่จำเป็น จัดทำงบประมาณการใช้จ่ายให้เข้มงวด

3. มองหาสินทรัพย์ที่มั่นคง

ลงทุนในทองคำ ซึ่งมีมูลค่าในตัวเองเสมอ จะเพิ่มมูลค่าเมื่อเงินเฟ้อสูงขึ้น

4. อยู่ใจติดตามข่าวสาร

ข้อมูลการเปลี่ยนแปลงของเงินเฟ้อส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจลงทุนของคุณโดยตรง

ลงทุนอะไรดีในสภาวะเงินเฟ้อ

หุ้นธนาคาร

ได้รับประโยชน์จากการเพิ่มขึ้นของอัตราดอกเบี้ย เพราะกำไรจากส่วนต่างดอกเบี้ยสุทธิจะเพิ่มขึ้น

หุ้นประกัน

มีการลงทุนในสินทรัพย์ที่มีความเสี่ยงต่ำเช่นพันธบัตรรัฐบาล เมื่อเงินเฟ้อสูงขึ้นอัตราผลตอบแทนจากพันธบัตรก็เพิ่มตามไปด้วย

หุ้นอาหาร

เนื่องจากผู้บริโภคต้องซื้ออาหารอยู่แล้ว บริษัทอาหารมีอำนาจในการกำหนดราคา จึงได้ประโยชน์จากการขึ้นราคา

กองทุนอสังหาริมทรัพย์

อัตราค่าเช่าเพิ่มขึ้นตามเงินเฟ้อ ไม่ผันผวนตามตลาดหุ้น เหมาะสำหรับนักลงทุนที่ต้องการความมั่นคง

ตราสารหนี้ประเภท Floating Rate Bond หรือ Inflation Linked Bond

อัตราดอกเบี้ยจ่ายในแต่ละงวดปรับตามอัตราเงินเฟ้า ให้ผลตอบแทนที่ติดตามเงินเฟ้อ

ทองคำ

ราคาเคลื่อนไหวไปในแนวทางเดียวกับอัตราเงินเฟ้อ ยิ่งเงินเฟ้อสูงขึ้น ทองคำก็สูงขึ้นตามไปด้วย การเทรด CFD ทองคำช่วยให้คุณเก็งกำไรจากทั้งขาขึ้นและขาลงโดยไม่ต้องถือครองสินทรัพย์จริง

ย้อนดูประวัติเงินเฟ้อไทย: บทเรียนจากอดีต

ปี 2517 เงินเฟ้อไทยถล่มเป็น 24.3% เพราะสงครามตะวันออกกลาง ปี 2523 อีกครั้งพบระดับสูง เนื่องจากสงครามอิรัก-อิหร่าน

ปี 2540 เกิดวิกฤติเศรษฐกิจการณ์ไทย บาทอ่อนค่าลง ผลักดัน เงินเฟ้อขึ้นไปถึง 7.89% ปี 2541 ตั้งแต่นั้นมาไทยพยายามควบคุมให้ไม่เกิน 5% เป็นส่วนใหญ่ จนถึงปี 2551 ขึ้นไปเล็กน้อย 5.51% ก่อนกลับมาควบคุมไว้อีกครั้ง

ล่าสุดเมื่อพฤษภาคม 2565 ขึ้นไปถึง 7.10% เนื่องจากสงครามรัสเซีย-ยูเครน

สรุป

เงินเฟ้อ เมื่อควบคุมได้ดีจะช่วยให้เศรษฐกิจขยายตัว แต่ถ้าพุ่งไปถึงระดับ Hyper Inflation จะกลายเป็นภัยพิบัติ

นักลงทุนที่ฉลาดจะค้นหาโอกาสจากหุ้นและสินทรัพย์ที่ได้ประโยชน์จากภาวะเงินเฟ้อ ทดแทนเงินฝากดอกเบี้ยต่ำ

เงินเฟ้อ จึงไม่ใช่เพียงแค่ปรากฏการณ์ทางเศรษฐกิจ แต่เป็นสัญญาณสำคัญให้นักลงทุนปรับตัวและวางแผนอย่างสมหวัง ติดตามข่าวสารอย่างต่อเนื่อง เพื่อไม่พลาดโอกาสและหลีกเลี่ยงความเสี่ยง