#JapanBondMarketSell-Off Thị trường Toàn cầu biến động: Hậu quả của đợt tăng trưởng lợi suất lịch sử của Nhật Bản (2026)

Vào đầu năm 2026, thị trường trái phiếu toàn cầu đã bị chấn động bởi một trong những biến động lớn nhất trong nhiều thập kỷ — lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn của Nhật Bản đã tăng vọt lên mức chưa từng thấy trong hơn 30 năm, về cơ bản thách thức trạng thái lợi suất cực thấp đã định hình lĩnh vực tài chính Nhật Bản trong nhiều thế hệ. Vào ngày 20 tháng 1 năm 2026, lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 30 và 40 năm (JGB) đã tăng mạnh, trong đó lợi suất 40 năm lần đầu tiên vượt qua mức 4% kể từ khi ra mắt, và lợi suất 30 năm tăng gần mức cao nhiều năm. Việc định giá lại mạnh mẽ này phản ánh mối lo ngại sâu sắc của nhà đầu tư về chính sách tài khóa, khả năng thanh khoản của nợ công, và chính sách tiền tệ đang tiến triển của Ngân hàng Nhật Bản — và nó đã âm thầm lan tỏa qua các thị trường tài chính toàn cầu theo những cách vượt xa Tokyo.
Nguyên nhân của đợt bán tháo này bắt nguồn từ sự thay đổi trong cơ cấu chính sách kinh tế của Nhật Bản. Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi đã bắt đầu một chương trình nghị sự chính trị đầy tham vọng liên quan đến các biện pháp kích thích tài khóa lớn — bao gồm cắt giảm thuế rộng rãi và mở rộng chi tiêu — nhằm chuẩn bị cho một cuộc tổng tuyển cử bất ngờ. Với nợ quốc gia vượt quá 250% GDP và lạm phát duy trì trên mức mục tiêu trong nhiều năm, thị trường đang yêu cầu một phần bù rủi ro cao hơn để hấp thụ lượng phát hành trái phiếu dài hạn tăng lên. Đợt thúc đẩy tài khóa này đã va chạm với Ngân hàng Nhật Bản, vốn đã rút lui khỏi kiểm soát đường cong lợi suất và chính sách tiền tệ cực kỳ nới lỏng trong nhiều thập kỷ, cho phép các lực lượng thị trường có tiếng nói nhiều hơn trong việc xác định giá cả. Kết quả là, lợi suất dài hạn đã được định giá lại mạnh mẽ, phản ánh cả rủi ro chính trị và sự không chắc chắn về chính sách tiền tệ.
Tại sao điều này lại quan trọng: Ảnh hưởng tài chính toàn cầu
Thị trường trái phiếu của Nhật Bản từ lâu đã là một trụ cột của dòng chảy vốn toàn cầu. Trong nhiều thập kỷ, lợi suất cực thấp tại Tokyo đã giúp duy trì chiến lược carry trade yen — một chiến lược trong đó nhà đầu tư vay bằng đồng yen rẻ và đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài, cung cấp thanh khoản cho các thị trường toàn cầu. Khi lợi suất tăng mạnh, chiến lược carry trade này trở nên kém hấp dẫn hơn, thúc đẩy vốn trở về nước và giảm dòng vốn vay rẻ đã hỗ trợ các tài sản rủi ro trên toàn thế giới. Các phân tích gần đây cho thấy quá trình tháo gỡ này đã góp phần vào sự biến động của các cổ phiếu toàn cầu và tiền điện tử, khi nhà đầu tư giảm đòn bẩy và cân đối lại danh mục đầu tư để phản ứng với điều kiện thắt chặt hơn.
Lợi suất tăng của Nhật Bản cũng định hình lại chi phí vay mượn toàn cầu bằng cách làm cho nợ trong nước trở nên hấp dẫn hơn so với các trái phiếu nước ngoài như Kho bạc Mỹ hoặc nợ chính phủ châu Âu. Động thái này có thể làm giảm nhu cầu đối với các chứng khoán đó, tạo áp lực tăng lên lợi suất toàn cầu và làm tăng chi phí vốn trên các khu vực. Chính sách thừa nhận của Ngân hàng Nhật Bản về việc tăng nhanh lợi suất và sẵn sàng can thiệp — bao gồm cả việc tiếp tục mua trái phiếu nếu cần thiết — cho thấy tình hình nhạy cảm như thế nào, và làm thế nào một xu hướng nội địa có thể nhanh chóng phản hồi lại các thị trường toàn cầu.
Cổ phiếu và Tài sản Rủi ro: Định giá lại theo thời gian thực
Lợi suất dài hạn cao hơn thường gây áp lực lên định giá cổ phiếu, đặc biệt là đối với các ngành nhạy cảm với thay đổi lãi suất chiết khấu — như công nghệ, tiện ích, và bất động sản — vì lợi nhuận tương lai trở nên ít có giá trị hơn khi chiết khấu ở mức lãi suất cao hơn. Một số thị trường đã chứng kiến áp lực này: các hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu Mỹ và các chỉ số lớn của châu Á đã phản ứng với đợt tăng lợi suất, với các nhà đầu tư điều chỉnh lại sở thích rủi ro dựa trên điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt hơn.
Tiền điện tử, thường được xem như các tài sản không tương quan, cũng không tránh khỏi ảnh hưởng. Khi thanh khoản thắt chặt, các tài sản rủi ro như Bitcoin và Ethereum đã trải qua sự biến động gia tăng và các đợt bán tháo ngắn hạn, phù hợp với xu hướng giảm đòn bẩy rộng hơn. Với các nguồn vốn truyền thống trở nên đắt đỏ hơn và carry trade yen tháo gỡ, thị trường crypto đã chứng kiến sự thay đổi trong vị thế giao dịch và dòng vốn, nhấn mạnh độ nhạy cảm của chúng đối với rủi ro vĩ mô và động thái thanh khoản toàn cầu.
Tiền tệ và Carry Trades: Yen, Đô la, và hơn thế nữa
Sự biến động đột ngột của đồng yen là một tín hiệu quan trọng khác. Sau khi yếu đi đáng kể so với đô la khi lợi suất tăng, đồng tiền này đã bất ngờ tăng vọt khi các nhà chức trách Nhật Bản báo hiệu sẵn sàng chống lại các động thái đầu cơ, làm nổi bật mức độ mong manh của tâm lý thị trường. Một đồng yen mạnh có thể, một mặt, làm giảm lạm phát nhập khẩu, nhưng mặt khác, làm tổn hại khả năng cạnh tranh xuất khẩu, làm phức tạp triển vọng kinh tế của Nhật Bản và các đối tác thương mại của mình.
Việc tháo gỡ carry trade yen còn có tác động rộng hơn. Trước đây, các chiến lược này đã tài trợ cho các tài sản rủi ro trong các thị trường như cổ phiếu Mỹ và các thị trường mới nổi, nhưng với lợi suất Nhật Bản tăng, động lực vay mượn bằng yen giảm đi, buộc phải giảm các vị thế đầu cơ và tạo ra một môi trường tài chính toàn cầu thắt chặt hơn. Động thái này có thể lan tỏa qua các loại tài sản — từ cổ phiếu đến ngoại hối và tiền điện tử — làm tăng mối tương quan giữa các thị trường vốn từng vận hành độc lập.
Chuyển đổi Cấu trúc hay Gián đoạn Tạm thời?
Một câu hỏi quan trọng đối với thị trường là liệu đợt bán tháo trái phiếu này có phải là một sự định giá lại tạm thời hay là một sự chuyển đổi cấu trúc với hậu quả dài hạn. Nếu lợi suất duy trì ở mức cao — do mở rộng tài khóa bền vững, bất ổn chính trị hoặc tiếp tục bình thường hóa chính sách tiền tệ — kỳ vọng về lãi suất toàn cầu và thanh khoản có thể bị thay đổi căn bản trong nhiều năm tới. Trong kịch bản này, chi phí vay mượn sẽ tăng trên toàn bộ phạm vi rủi ro, danh mục đầu tư sẽ cần được điều chỉnh lại, và các chiến lược đã phát triển dưới mức lãi suất cực thấp có thể gặp khó khăn trong việc thích nghi.
Ngược lại, nếu các biện pháp can thiệp của ngân hàng trung ương, điều chỉnh chính sách tài khóa hoặc nhu cầu đấu thầu cải thiện giúp ổn định lợi suất, thì sự biến động hiện tại có thể chỉ là tạm thời. Nhưng ngay cả trong trường hợp đó, sự kiện này đã làm nổi bật các điểm yếu cấu trúc — bao gồm cả việc nhà đầu tư có thể mất niềm tin nhanh chóng khi các tín hiệu tài khóa và tiền tệ mâu thuẫn trong một nền kinh tế nợ nần cao.
Dự báo Tương lai: Các chiến lược chính
• Theo dõi Đường cong Lợi suất: Lợi suất dài hạn của Nhật Bản có thể là chỉ báo hàng đầu cho các cải cách trong kỳ vọng lãi suất toàn cầu và điều kiện thanh khoản.
• Đánh giá lại Rủi ro Tiếp xúc: Lợi suất cao có thể gây áp lực tạm thời lên các tài sản rủi ro; việc phòng ngừa rủi ro hoặc phân bổ có điều chỉnh rủi ro có thể nâng cao khả năng chống chịu.
• Phân bổ Vốn Toàn cầu: Lợi suất cao hơn của Nhật Bản có thể làm giảm nhu cầu đối với trái phiếu chính phủ không trong nước, ảnh hưởng đến dòng chảy xuyên biên giới và lãi suất ở Mỹ và châu Âu.
• Nhạy cảm Vĩ mô của Tiền điện tử: Thị trường crypto vẫn nhạy cảm với thanh khoản toàn cầu và điều kiện tài trợ; xu hướng của BTC và ETH cần được theo dõi cùng với các tín hiệu vĩ mô.
💬 Câu hỏi cho cộng đồng: Bạn có xem đợt tăng lợi suất trái phiếu của Nhật Bản là một sự kiện vĩ mô toàn cầu định hình lại thị trường — hay chủ yếu là một điều chỉnh nội địa với tác động hạn chế quốc tế? Chia sẻ suy nghĩ của bạn bên dưới 👇