Sự khác biệt giữa Bitcoin và Vàng: Phân tích "Mã lỗi 51" của thị trường

Những biến động giá xuất hiện trong các đợt căng thẳng địa chính trị kéo dài hai tuần có thể được mô tả như một “mã lỗi 51” trên thị trường. Trong giai đoạn này, giá trị của Bitcoin mất 6.6%, trong khi vàng tăng 8.6%, cho thấy các tài sản kỹ thuật số chưa thể đảm nhận vai trò nơi trú ẩn an toàn truyền thống. Nguyên nhân đằng sau xu hướng này bắt đầu từ ngày 18 tháng 1 không chỉ phản ánh tâm lý thị trường mà còn chỉ ra cách các loại tài sản khác nhau phản ứng hệ thống trong các giai đoạn căng thẳng.

Sức mạnh của ưu tiên thanh khoản trong thời kỳ căng thẳng

Cốt lõi của “mã lỗi 51” này nằm ở cách các nhà đầu tư đánh giá thanh khoản trong các thời điểm khủng hoảng. Giao dịch liên tục của Bitcoin, khả năng thanh khoản sâu và khả năng chuyển đổi tức thì, biến nó thành một máy ATM di động. Khi bất ổn gia tăng, các nhà đầu tư muốn nhanh chóng giảm thiểu rủi ro trong danh mục của mình, và Bitcoin trở thành công cụ bán hàng ưu tiên đầu tiên.

Trong khi đó, vàng thường được xem như một tài sản giữ giá do các hạn chế tiếp cận. Giám đốc Nghiên cứu Toàn cầu của NYDIG, Greg Cipolaro, giải thích: “Trong các thời kỳ căng thẳng và bất ổn, ưu tiên thanh khoản luôn đứng hàng đầu và điều này ảnh hưởng tiêu cực nhiều hơn đến Bitcoin so với vàng. Mặc dù có quy mô lớn, Bitcoin vẫn duy trì tính thanh khoản, nhưng vẫn tiếp tục biến động nhiều hơn và được bán ra phản xạ khi đòn bẩy được giải phóng.”

Theo Cipolaro, mô hình hành xử này thể hiện vai trò thực sự của Bitcoin như một “vàng kỹ thuật số” trong các thời kỳ hoảng loạn. Trong môi trường tránh rủi ro, Bitcoin thường được sử dụng để tăng lượng tiền mặt và giảm thiểu rủi ro trong danh mục, bất kể câu chuyện dài hạn của nó. Ngược lại, vàng vẫn tiếp tục đóng vai trò như một phương tiện thanh khoản thực sự.

Động thái trái chiều giữa các ngân hàng trung ương và các chủ sở hữu dài hạn

Một yếu tố quan trọng khác định hình thị trường là hành vi trái chiều của các nhà chơi lớn. Các ngân hàng trung ương tiếp tục mua vàng ở mức kỷ lục, tạo ra nhu cầu cấu trúc mạnh mẽ. Trong khi đó, các chủ sở hữu Bitcoin dài hạn lại bán ra. Dữ liệu onchain cho thấy các đồng coin cũ vẫn tiếp tục di chuyển về các sàn giao dịch, cho thấy dòng bán liên tục. Động thái “thặng dư người bán” này làm yếu đi mức hỗ trợ giá.

Cipolaro tiếp tục: “Ngược lại, thị trường vàng đang diễn ra theo chiều hướng khác. Đặc biệt, các ngân hàng trung ương và các chủ sở hữu lớn vẫn tích trữ kim loại quý. Nhu cầu từ các tổ chức lớn này giúp củng cố mức giá vàng.” Sự bất đối xứng này đóng vai trò then chốt trong việc giải thích sự khác biệt về hiệu suất của hai loại tài sản trong các thời kỳ căng thẳng.

Nhận thức ngắn hạn về rủi ro địa chính trị và định giá

Các đe dọa về thuế quan của Trump qua Greenland và các đồn đoán về hoạt động quân sự tiềm năng ở Bắc Cực cho thấy các nhà đầu tư đang đánh giá như thế nào về sự biến động hiện tại của thị trường. Việc coi các rủi ro này là ngắn hạn, theo từng đợt, giúp duy trì giá vàng, trong khi làm yếu đi Bitcoin.

Vàng thường được xem như một công cụ phòng vệ chống lại các cú sốc ngắn hạn như thuế quan, đe dọa chính sách hoặc mất niềm tin đột ngột. Cipolaro nhấn mạnh: “Vàng thể hiện hiệu suất vượt trội trong các thời điểm mất niềm tin đột ngột, rủi ro chiến tranh và các sự kiện sụp đổ hệ thống hoàn toàn không xảy ra, còn fiat tiền thì mất giá.” Ông cũng nhấn mạnh rằng Bitcoin được thiết kế như một loại tài sản khác biệt: “Ngược lại, Bitcoin phù hợp hơn để bảo vệ chống lại lạm phát dài hạn, các biến động địa chính trị và sự suy giảm niềm tin diễn ra chậm rãi theo năm, chứ không phải trong vài tuần.”

Sự phân biệt này cho thấy thị trường chưa xem các rủi ro hiện tại là nền tảng, và do đó vẫn tiếp tục ưa chuộng vàng.

Nghịch lý của đồng USD yếu và vị trí của Bitcoin

Một diễn biến bất ngờ khác là Bitcoin không tăng theo sự suy yếu của đồng USD Mỹ. Các chiến lược gia của JPMorgan phân tích rằng, sự yếu đi của đồng dollar không bắt nguồn từ các yếu tố vĩ mô cấu trúc.

Theo các chiến lược gia, sự suy yếu của USD không xuất phát từ kỳ vọng tăng trưởng hoặc chính sách tiền tệ, mà từ các dòng chảy ngắn hạn và tâm lý thị trường. Họ dự đoán rằng, khi nền kinh tế Mỹ mạnh lên, đồng tiền này sẽ trở nên ổn định hơn.

Thị trường không coi đợt giảm giá của USD là một thay đổi vĩ mô lâu dài, khiến Bitcoin không còn là một công cụ bảo vệ USD đáng tin cậy nữa, mà trở thành một tài sản rủi ro nhạy cảm với thanh khoản. Trong giai đoạn này, các nhà đầu tư ưa chuộng vàng và các thị trường mới nổi hơn là Bitcoin để đa dạng hóa.

Cuối cùng, để thị trường sửa chữa các “mã lỗi 51” này, cần có sự thay đổi cấu trúc trong nhận thức về rủi ro hoặc các bất ổn vĩ mô dài hạn trở nên rõ ràng hơn. Hiện tại, vàng và các công cụ phòng vệ ngắn hạn vẫn sẽ tiếp tục là các đối tượng ưu tiên trong các thời kỳ căng thẳng.