Bản đồ vàng của Liên Xô: khi lịch sử Liên Xô lặp lại ở Iran

Trong những tuần gần đây, một tiết lộ địa chính trị đã làm rung chuyển các vòng tròn an ninh quốc tế. Máy bay quân sự Nga thường xuyên hạ cánh tại Tehran, vận chuyển vàng Iran một cách kín đáo. Điều đáng lo ngại nhất không phải là sự kiện đó, mà là những gì nó gợi lên: một mô hình lịch sử mà Liên Xô đã thực hiện chính xác cách đây gần một thế kỷ, để lại những vết sẹo sâu trong ký ức tập thể của các quốc gia. Sự tương đồng này không phải là ngẫu nhiên; đó là Liên Xô đang vẽ lại bản đồ của những âm mưu toàn cầu, nhưng với các nhân vật mới và cùng một kết cục dễ đoán trước.

Cách Liên Xô vẽ lại bản đồ năm 1936: vàng Tây Ban Nha chưa bao giờ trở về

Để hiểu những gì đang diễn ra ngày nay tại Iran, cần phải quay trở lại năm 1936, khi Tây Ban Nha đang bị xé toạc trong một cuộc nội chiến tàn khốc. Quân đội quốc gia của Franco tiến không ngừng về Madrid, và Cộng hòa Tây Ban Nha thứ hai đối mặt với một mối đe dọa sinh tử. Điều mà ít người biết lúc đó là trong các két sắt của họ chứa đựng kho dự trữ vàng lớn thứ tư thế giới: khoảng 635 đến 700 tấn của cải tượng trưng cho tương lai kinh tế của quốc gia.

Trong tuyệt vọng bảo vệ kho báu này khỏi rơi vào tay kẻ thù, chính phủ cộng hòa đã đưa ra một quyết định sẽ đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên. Vào ngày 25 tháng 10 năm 1936, từ cảng Cartagena, khoảng 510 tấn vàng (được đóng trong 7.800 hộp) bắt đầu một chuyến đi bí mật qua Địa Trung Hải, qua Odessa, rồi cuối cùng đến Moscow. Việc vận chuyển này đã được tổ chức trong những bóng tối sâu nhất của bí mật nhà nước.

Chuyến đi của vàng: vạch ra tuyến đường biến mất

Stalin ra lệnh cho chiến dịch này phải giữ bí mật tuyệt đối. Liên Xô thậm chí còn không thừa nhận đã nhận vàng ban đầu, một tín hiệu cảnh báo mà chính phủ Tây Ban Nha đã không thể hiểu rõ. 460 tấn vàng tinh khiết đến Moscow nhanh chóng được chuyển đổi thành tiền tệ: Liên Xô đã sử dụng chúng để lấy ngoại tệ trên thị trường quốc tế và, dựa trên số vốn này, bán vũ khí quân sự cho chính phủ cộng hòa Tây Ban Nha.

Tuy nhiên, những gì xảy ra sau đó là một bài học đỉnh cao về thao túng địa chính trị. Chỉ trong vòng hai năm, toàn bộ số vàng đã biến mất. Liên Xô biện hộ rằng chúng đã được sử dụng hoàn toàn để tài trợ cho viện trợ quân sự. Nhưng thực tế còn tàn nhẫn hơn: đó là một chiến dịch được thiết kế để phục vụ lợi ích của Liên Xô, với Tây Ban Nha là người trả tiền. Sự châm biếm của thời kỳ đó đã được thể hiện rõ ràng: “Người Tây Ban Nha sẽ không bao giờ thấy lại vàng của họ, giống như họ không thể nhìn thấy tai của chính mình.” Sau khi chiến tranh nội chiến kết thúc, Franco đã nhiều lần cố gắng đòi lại kho dự trữ này. Liên Xô, tự tin rằng Tây Ban Nha không có khả năng ép buộc trả lại, đã không bao giờ thừa nhận khoản nợ đó.

Máy bay Nga tại Tehran: bản đồ của Liên Xô có lặp lại?

Ngày nay, hơn tám thập kỷ sau, Nga — người kế thừa địa chính trị của Liên Xô — dường như đang thực hiện lại kịch bản lịch sử đó, nhưng với Iran trong vai trò mà Tây Ban Nha đã đảm nhận vào năm 1936. Dưới áp lực của các lệnh trừng phạt quốc tế nghiêm ngặt, Iran đã biến dự trữ vàng của mình thành một đồng tiền chiến lược để tránh các kiểm soát tài chính toàn cầu. Vàng, trong bối cảnh này, không chỉ là của cải: đó là sinh tồn.

Nhưng bản đồ địa chính trị mà Nga đang vẽ ra qua các giao dịch này chứa đựng những cảnh báo rõ ràng cho ai muốn nhìn thấy. Các chuyến bay của máy bay Nga đến Tehran không phải là những sự kiện riêng lẻ; chúng là các mắt xích trong một chuỗi liên kết với các hoạt động của năm 1936. Nếu các cơ quan tình báo phương Tây chính xác, và những chuyển giao vàng này thực sự đang diễn ra, thì Iran đang đứng trước cùng một ngã rẽ như Tây Ban Nha: tin tưởng vào lời hứa của một quyền lực đã từng ưu tiên lợi ích của mình hơn các cam kết đã ký kết.

Bài học từ bản đồ lịch sử: tại sao Iran đối mặt với số phận giống nhau

Dự trữ vàng của một quốc gia là mỏ neo của nền kinh tế đó. Nó không chỉ là của cải hữu hình, mà còn là một sự đảm bảo quan trọng chống lại sự biến động bên ngoài và áp lực từ các lệnh trừng phạt. Nếu vàng Iran theo con đường giống như của Tây Ban Nha, chảy vào kho của Moscow mà không có các đảm bảo ràng buộc về việc trả lại, thì Iran không chỉ mắc phải một sai lầm kinh tế, mà còn đang sao chép một mô hình lịch sử đã chứng minh là thảm khốc.

Lịch sử không lặp lại một cách chính xác, nhưng những hình dạng của nó trên bản đồ toàn cầu mang một sự quen thuộc đáng lo ngại. Liên Xô thế kỷ XX và Nga thế kỷ XXI đã thể hiện khả năng nhất quán trong việc nhận biết các cơ hội mà người khác chỉ thấy khủng hoảng. Cuộc tranh luận hiện tại không nên là liệu lịch sử có lặp lại hay không, mà là liệu Iran có đủ ý chí chính trị để tránh điều đó hay không. Bởi vì lần này, cái giá của sự mù quáng không chỉ là kinh tế; đó là việc biến một quốc gia thành bất lực, không thể lấy lại những gì từng thuộc về mình.