SpaceX bất ngờ tuyên bố lớn! Nộp đơn triển khai 1 triệu vệ tinh

Tin vui từ lĩnh vực hàng không vũ trụ thương mại.

Theo các tài liệu mới nhất tiết lộ, công ty hàng không vũ trụ thương mại SpaceX của tỷ phú Elon Musk gần đây đã nộp đơn xin phép cho cơ quan quản lý Mỹ, dự định phóng lên tới 1 triệu vệ tinh để xây dựng “Trung tâm dữ liệu quỹ đạo”.

Ngoài ra, Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) ngày 30 tháng 1 cho biết, xe rover “Perseverance” lần đầu tiên hoàn thành nhiệm vụ di chuyển theo tuyến đường do trí tuệ nhân tạo lập kế hoạch trên bề mặt sao Hỏa. Đáng chú ý là, trong nhiệm vụ này, trí tuệ nhân tạo lần đầu đảm nhận phân tích hình ảnh và dữ liệu địa hình do tàu quỹ đạo chụp, từ đó tạo ra lệnh di chuyển.

SpaceX nộp đơn xin phóng 1 triệu vệ tinh

Theo trang web của tạp chí Personal Computer của Mỹ ngày 31 tháng 1, công ty SpaceX đã nộp đơn xin phép Ủy ban Truyền thông Liên bang (FCC) vào thứ Sáu (ngày 30 tháng 1), dự định phóng lên tới 1 triệu vệ tinh để xây dựng “Trung tâm dữ liệu quỹ đạo”.

Tài liệu tiết lộ, SpaceX đang lên kế hoạch cho một hệ thống vệ tinh gọi là “Hệ thống trung tâm dữ liệu quỹ đạo (Orbital Data Center system)”, với đơn xin phóng và vận hành một hệ thống gồm tối đa 1 triệu vệ tinh. Các vệ tinh này sẽ hoạt động trong các quỹ đạo khác nhau từ 500 km đến 2000 km.

Con số này làm tăng đáng kể sự chú ý của thị trường đối với khả năng tài chính, năng lực thực thi và các cuộc chơi quản lý của SpaceX trong tương lai.

Trong tài liệu dài 8 trang này, SpaceX định nghĩa hệ thống là: “Một hệ thống vệ tinh (trung tâm dữ liệu quỹ đạo) có khả năng tính toán chưa từng có, dùng để thúc đẩy các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến và các ứng dụng dựa trên đó.”

SpaceX cho biết, để đáp ứng nhu cầu tính toán lớn cho việc suy luận AI và các ứng dụng trung tâm dữ liệu phục vụ hàng tỷ người dùng toàn cầu, SpaceX dự định triển khai một hệ thống gồm tối đa 1 triệu vệ tinh.

SpaceX cũng nhấn mạnh rằng, các vệ tinh này sẽ hoạt động trong các quỹ đạo hẹp không quá 50 km (để dành đủ không gian tránh xung đột với các hệ thống khác có mục tiêu tương tự).

Tài liệu nhấn mạnh, trung tâm dữ liệu quỹ đạo là cách hiệu quả nhất để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về tính toán AI.

So với việc mở rộng các trung tâm dữ liệu truyền thống trên Trái đất đối mặt với thiếu năng lượng, áp lực tản nhiệt và hạn chế về đất đai, SpaceX dự định tận dụng năng lượng mặt trời vô tận trong không gian, và qua các liên kết laser (Optical links) để truyền tải dữ liệu tính toán theo thời gian thực tới hệ thống Starlink hiện có.

Elon Musk đã chia sẻ lại các bài báo về việc SpaceX xin phép phóng tới 1 triệu vệ tinh trên nền tảng mạng xã hội X.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng, quy mô xin phép lên tới 1 triệu vệ tinh có vẻ chưa từng có trước đây, và có khả năng sẽ bị FCC kiểm tra rất nghiêm ngặt.

Trong tháng này, FCC đã phê duyệt đơn xin phép của SpaceX để vận hành thêm 7.500 vệ tinh nhằm xây dựng mạng lưới “Starlink” thế hệ thứ hai, trong đó có các vệ tinh hoạt động ở quỹ đạo thấp hơn. Tuy nhiên, lúc đó, cơ quan quản lý chưa phê duyệt toàn bộ 22.488 vệ tinh trong đơn.

FCC từng rõ ràng yêu cầu SpaceX hoàn thành 50% số vệ tinh của thế hệ thứ hai trước năm 2028 trong các lần phê duyệt trước, đồng thời bày tỏ mối quan tâm lớn về mảnh vỡ quỹ đạo và an toàn không gian. Các nhà phân tích trong ngành cho rằng, rủi ro tắc nghẽn quỹ đạo và tác động môi trường từ hàng triệu vệ tinh sẽ đối mặt với các cuộc kiểm tra cực kỳ khắt khe, thậm chí có thể gây phản đối mạnh mẽ từ các quốc gia hàng không vũ trụ lớn khác.

Dù các chi tiết còn chưa rõ ràng, nhưng trong tài liệu, SpaceX thẳng thắn: “Công ty dự định thiết kế các phiên bản phần cứng vệ tinh khác nhau để tối ưu hóa hoạt động của từng lớp quỹ đạo.”

**NASA công bố **

Theo tin từ Tân Hoa xã, ngày 30 tháng 1 theo giờ địa phương, NASA cho biết, xe rover “Perseverance” lần đầu tiên hoàn thành nhiệm vụ di chuyển theo tuyến đường do trí tuệ nhân tạo lập kế hoạch trên bề mặt sao Hỏa.

Theo thông tin đăng tải trên trang web của NASA, nhiệm vụ trình diễn này diễn ra vào ngày 8 và 10 tháng 12 năm 2025, do Phòng Thí nghiệm phản lực Jet Propulsion Laboratory (JPL) của NASA dẫn đầu. Nhóm nhiệm vụ sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh có khả năng hiểu hình ảnh để phân tích các hình ảnh độ phân giải cao do tàu quỹ đạo khảo sát sao Hỏa chụp, cùng dữ liệu về địa hình, độ dốc, xác định các đặc điểm địa hình quan trọng như đá tảng, vết cát, các khu vực tích tụ đá lớn, từ đó tạo ra các tuyến đường liên tục gồm nhiều điểm nút, giúp “Perseverance” vượt qua địa hình phức tạp một cách an toàn. Trước đó, công việc này chủ yếu do kỹ sư mặt đất thực hiện.

“Perseverance” lưu trữ các điểm nút đường đi do trí tuệ nhân tạo tạo ra trong bộ nhớ, ngày 8 tháng 12 đã di chuyển khoảng 210 mét, sau đó hai ngày tiếp theo di chuyển thêm khoảng 246 mét.

NASA cho biết, do khoảng cách trung bình giữa sao Hỏa và Trái đất là khoảng 225 triệu km, nên có độ trễ đáng kể trong liên lạc, không thể điều khiển từ xa xe sao Hỏa theo thời gian thực. Trong 28 năm qua, tuyến đường di chuyển của xe sao Hỏa chủ yếu do kỹ sư mặt đất dựa trên dữ liệu về địa hình, trạng thái hoạt động lập kế hoạch thủ công. Trong nhiệm vụ này, trí tuệ nhân tạo lần đầu đảm nhận phân tích hình ảnh và dữ liệu địa hình do tàu quỹ đạo chụp, từ đó tạo ra lệnh di chuyển.

Giám đốc NASA, ông Bill Nelson, cho biết, các công nghệ tự chủ tương tự sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của các nhiệm vụ thám hiểm không gian sâu trong điều kiện liên lạc bị trì hoãn, giúp đối phó tốt hơn với môi trường phức tạp, để đạt được nhiều thành tựu khoa học hơn.

Ngày 25 tháng 1 năm nay, quãng đường di chuyển của “Perseverance” trên sao Hỏa chính thức vượt mốc 42,2 km, tương đương với một cuộc chạy marathon.

Nhà nghiên cứu hệ thống tự chủ của Phòng Thí nghiệm phản lực Jet Propulsion Laboratory của NASA, ông Hiroshi Ono, tác giả chính của bài báo liên quan, nói: “‘Perseverance’ đã dựa vào hơn 90% quãng đường tự lái, giúp chúng tôi thu thập mẫu vật đa dạng của sao Hỏa một cách hiệu quả. Trong tương lai, khi con người đổ bộ lên Mặt Trăng hay sao Hỏa, công nghệ tự lái từ xa sẽ trở thành yếu tố then chốt trong việc khám phá các hành tinh này.”