Các giao dịch phổ biến trên phố Wall đồng loạt "lật kèo"! Thị trường 2026 dạy cho nhà đầu tư bài học đầu tiên: Giao dịch quá đông đúc nguy hiểm đến mức nào?

Trong bối cảnh thị trường bị đám đông nhà đầu tư đuổi theo và các nhà nhỏ lẻ thúc đẩy, diễn biến tuần này đã thể hiện rõ ràng khả năng niềm tin thị trường có thể biến mất nhanh như thế nào.

Khi các loại tài sản giao dịch phổ biến đồng loạt yếu đi, hàng chục nghìn tỷ USD vốn đã nhanh chóng chuyển hướng trong thị trường, các vị thế cực kỳ tập trung gần như không còn chỗ dự phòng nào.

Thị trường kim loại quý là nơi đầu tiên chịu ảnh hưởng. Vàng trải qua mức giảm mạnh nhất trong nhiều thập kỷ, trong khi bạc còn giảm sâu hơn và lập kỷ lục mới. Các chiến lược phổ biến khác cũng thể hiện sự không ổn định — bao gồm dự đoán giảm giá đồng USD, đặt cược vào thị trường phi Mỹ, và ủng hộ các khái niệm trí tuệ nhân tạo (AI).

Dù biến động của kim loại quý là chủ đề chính của thị trường tuần này, nhưng đằng sau đó còn gửi đi một tín hiệu sâu xa hơn: Khi chiến lược giao dịch trở thành nhận thức chung của thị trường, ngay cả những biến đổi nhỏ cũng có thể gây ra những dao động dữ dội vượt quá mong đợi.

Ngay trước khi giá giảm mạnh, đã xuất hiện dấu hiệu về sự đông đúc của thị trường. Khảo sát các quản lý quỹ của Ngân hàng Mỹ tháng 1 cho thấy, việc mua vàng được xem là giao dịch đông đúc nhất toàn cầu. Nhu cầu sôi động đã đẩy giá vàng lên trên 44% của đường xu hướng dài hạn, mức chênh lệch giá cao nhất kể từ năm 1980.

Truist Advisory Services, nhà chiến lược thị trường trưởng Keith Lerner, nhận xét: “Nhận thức chung của thị trường luôn đúng — trừ khi đi đến cực đoan.”

Tuần này, giới hạn của nhận thức chung đó đã bị thử thách.

Thứ Sáu, chỉ số USD ghi nhận mức tăng trong ngày lớn nhất kể từ tháng 5, gây thiệt hại nặng nề cho các vị thế bán USD; thị trường chứng khoán các nước mới nổi so với chứng khoán Mỹ cũng ghi nhận mức giảm tồi tệ nhất kể từ tháng 5. Các vết rạn của thị trường đã xuất hiện từ sáng thứ Năm — giá vàng bạc giảm hơn 7% trong 30 phút, dù có hồi phục, nhưng đà giảm đã rõ ràng.

Thứ Sáu, Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử Kevin Woorh làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nhiệm kỳ tới, thúc đẩy nhanh quá trình bán tháo trên thị trường. Việc bổ nhiệm này, dù không gây bất ngờ (Woorh đã là ứng cử viên dự đoán phổ biến trong vài ngày qua), lại làm tăng tốc xu hướng đã có. Gần đây, nhân vật truyền thống theo chủ nghĩa diều hâu đã chuyển sang ủng hộ cắt giảm lãi suất, làm thay đổi đường đi của chính sách của Fed, làm lung lay kỳ vọng về kết quả ôn hòa. Sự không chắc chắn này thúc đẩy USD tiếp tục tăng, đồng thời làm giảm lý do của các chiến lược “đầu cơ vào đồng tiền mất giá” đã từng đẩy giá kim loại tăng.

Trong môi trường thị trường bình thường, các yếu tố này cộng lại có thể chỉ gây ra một đợt điều chỉnh nhẹ nhàng. Nhưng thị trường hiện tại, các nhà đầu tư có xu hướng đồng thuận cao về vị thế, đòn bẩy cũng đang âm thầm tích tụ — chỉ riêng những yếu tố này đã đủ để gây ra một đợt giảm mạnh trong ngày: vàng giảm hơn 9%, bạc giảm khoảng 27%.

Emily Roland, đồng Giám đốc Chiến lược Đầu tư của Manulife John Hancock Investments, nói: “Bất kỳ tài sản nào tăng theo hình parabol, thì việc giảm cũng thường theo hình parabol. Sự sụp đổ của kim loại quý lần này phần lớn là kết quả của động lượng thị trường, các thao tác kỹ thuật và tâm lý.”

Hiện tượng đặt cược theo chiều hướng duy nhất này có thể thấy rõ trong nhiều thị trường. Renaissance Macro Research trích dẫn dữ liệu của Consensus Inc. cho thấy, chỉ số tâm lý bạc dựa trên khảo sát hàng tuần của các chiến lược gia chứng khoán và tác giả truyền thông tài chính đã tăng vọt lên mức cao nhất kể từ năm 1998. Đến thứ Sáu, USD ghi nhận khởi đầu tồi tệ nhất trong tám năm, trong khi chỉ số MSCI các thị trường mới nổi vượt trội so với S&P 500 cũng đạt mức cao mới kể từ năm 2022.

Hiện tượng này một lần nữa nhắc nhở thị trường rằng: Dù xu hướng tăng chung vẫn còn bền vững, nhưng sự đồng thuận của các nhà đầu tư đằng sau nó đã đạt đến mức cực kỳ cao. Sự sụp đổ của kim loại quý tuần này cũng làm lộ rõ các giao dịch đông đúc khác — từ các cổ phiếu nhỏ đang dần trở lại ưa chuộng, đến các chiến lược đặt cược vào giảm biến động thị trường và đường cong lợi suất dốc hơn.

Thứ Tư, Microsoft (MSFT.US) công bố chi tiêu liên quan đến AI đạt kỷ lục, nhưng tốc độ tăng trưởng của mảng đám mây cốt lõi lại chậm lại, một lần nữa làm dấy lên lo ngại của thị trường: các khoản đầu tư lớn của các ông lớn công nghệ có thể cần nhiều thời gian hơn để chuyển thành lợi nhuận thực tế. Phản ứng của thị trường rất nhanh, cổ phiếu Microsoft giảm theo, các nhà đầu tư bắt đầu xem xét lại giả thuyết “đầu tư lớn sẽ củng cố vị thế dẫn đầu của Mỹ trong công nghệ.”

Tuần trước, căng thẳng trong quan hệ Mỹ – châu Âu đã gây ra biến động trên thị trường, tạm thời làm gián đoạn đà tăng đầu năm, nhưng sau đó các loại tài sản gần như đồng loạt phục hồi.

Tuần này, chỉ số S&P 500 kết thúc chuỗi giảm hai tuần, ghi nhận mức tăng tuần đầu tiên sau ba tuần, và còn vượt qua mốc 7000 điểm.

Sau những ồn ào của thị trường, một câu hỏi đáng suy nghĩ hơn cũng dần xuất hiện: Trong thị trường do động lượng chi phối này, liệu các nhà đầu tư theo chiều ngược lại vẫn còn chỗ đứng? Trước khi nhận thức chung chuyển hướng, cái giá của việc đi ngược lại là gì?

Rich Weiss, Giám đốc Chiến lược Đầu tư Đa dạng của American Century Investments, là một trong những nhà đầu tư bắt đầu đi ngược xu hướng từ cuối năm ngoái. Ông bắt đầu tăng tỷ lệ cổ phiếu Mỹ, giảm tỷ lệ tài sản nước ngoài trong danh mục, nhưng khi các tài sản ngoài Mỹ tăng mạnh, chiến lược này vẫn chưa cho thấy kết quả rõ ràng.

Tuy nhiên, ông không dao động, tin rằng lợi nhuận doanh nghiệp liên tục tăng sẽ giúp các công ty Mỹ tiếp tục vượt trội so với các đối thủ nước ngoài.

Weiss nói: “Dù xu hướng thị trường hiện tại trái ngược với chiến lược của chúng tôi, nhưng các yếu tố cơ bản vẫn đang phát triển theo hướng có lợi cho chúng tôi. Đuổi theo động lượng thị trường giống như nhặt đồng xu trước máy ủi — có vẻ khả thi, cho đến khi có khủng hoảng xảy ra.”

Dù biến động ngày thứ Sáu chưa chấm dứt hoàn toàn các giao dịch nóng, nhưng một số nhà đầu tư đã bắt đầu tự hỏi: Liệu đây có phải là tín hiệu cảnh báo sớm để rút lui?

Jeff Muhlenkamp luôn theo sát đà tăng của vàng, quỹ do ông quản lý trị giá 270 triệu USD đã đạt lợi nhuận gần 10% trong năm nay. Ông nói: “Dù đợt giảm của vàng lần này không phải tin tốt, nhưng nếu rút lui quá sớm, khi giá vàng hồi phục sau đó, có thể sẽ bỏ lỡ lợi nhuận trong nhiều năm tới.”

Ông bổ sung: “Tôi phải tự hỏi mình một câu hỏi: Giá vàng còn có thể giảm bao nhiêu nữa? Hiện tại tôi chưa có câu trả lời.”