Tự chủ về Công nghệ Thông tin: Tầm nhìn của Vitalik Buterin cho năm 2026

Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum, đã biến tự chủ về công nghệ thông tin thành ưu tiên trung tâm của mình đến năm 2026. Trong một tuyên bố đăng tải trên X, nhà phát triển giải thích cách ông tìm cách lấy lại quyền kiểm soát dữ liệu và thiết bị của mình, dần dần rời xa các nền tảng tập trung thông tin cá nhân. Chính lập trường này phản ánh xu hướng ngày càng tăng trong hệ sinh thái crypto hướng tới quyền riêng tư và độc lập kỹ thuật số, với những tác động vượt ra ngoài cá nhân để trở thành một chiến lược tập thể chống lại sự giám sát.

Tái lập Tự chủ: Con đường của Vitalik năm 2026

Trong năm 2025, Buterin đã thực hiện hai thay đổi phần mềm đáng kể đánh dấu sự bắt đầu chuyển đổi của ông hướng tới tự chủ cao hơn. Theo các báo cáo của Cointelegraph, ông đã hoàn tất việc di chuyển gần như toàn bộ sang Fileverse, một nền tảng tài liệu phi tập trung tương tự Google Docs nhưng tập trung vào bảo vệ quyền riêng tư của người dùng. Đồng thời, ông đã chọn Signal làm ứng dụng nhắn tin chính, thay thế các giải pháp khác có độ bảo mật thấp hơn.

Đến năm 2026, Buterin đã tăng cường chiến lược tự chủ kỹ thuật số của mình. Ông đã chuyển từ Google Maps sang OrganicMaps—một giao diện truy cập dữ liệu từ OpenStreetMap—loại bỏ sự phụ thuộc vào dịch vụ định vị của Google. Ông cũng đã di chuyển từ Gmail sang Proton Mail, một dịch vụ email tập trung vào quyền riêng tư. Thêm vào đó, ông ưu tiên chuyển sang các mạng xã hội phi tập trung, mở rộng hệ sinh thái công cụ nơi ông giữ quyền kiểm soát lớn hơn đối với dữ liệu cá nhân của mình.

Quyền riêng tư và Mã hóa: Công cụ cho Độc lập Kỹ thuật số

Sự ưu tiên của Buterin đối với Signal thể hiện một quyết định chiến lược về cách bảo vệ các liên lạc. Signal cung cấp mã hóa đầu cuối theo mặc định cho tất cả các cuộc trò chuyện, kết hợp với việc lưu trữ tối thiểu siêu dữ liệu trên các máy chủ của nó. Ngược lại, Telegram chỉ cung cấp mã hóa đầu cuối như một tùy chọn trong “trò chuyện bí mật”, trong khi vẫn giữ tin nhắn và siêu dữ liệu trong các hạ tầng tập trung của mình. Sự khác biệt này trở nên đặc biệt quan trọng trước sự gia tăng các yêu cầu dữ liệu từ các chính phủ—đặc biệt là ở Pháp—đang gửi yêu cầu tới các nền tảng truyền thông.

Hệ sinh thái các công cụ mà Buterin đang áp dụng—Fileverse, Signal, OrganicMaps, Proton Mail—chia sẻ một nguyên tắc chung: chuyển quyền kiểm soát dữ liệu về phía người dùng cuối. Mỗi công cụ là một bước cụ thể hướng tới tự chủ công nghệ thông tin cao hơn trong các khía cạnh cụ thể của cuộc sống kỹ thuật số hàng ngày.

Mô hình Ngôn ngữ Địa phương: Giảm phụ thuộc vào Dịch vụ Trung tâm

Một trong những điểm đổi mới nhất trong đề xuất của Buterin là khả năng lưu trữ cục bộ các mô hình ngôn ngữ lớn. Ông lập luận rằng với tiến bộ hiện tại của công nghệ, người dùng ngày càng có thể chạy các công cụ trí tuệ nhân tạo trực tiếp trên phần cứng của chính họ, loại bỏ nhu cầu gửi dữ liệu nhạy cảm đến các dịch vụ của bên thứ ba dựa trên đám mây.

Dù thừa nhận vẫn còn những hạn chế—giao diện người dùng, tích hợp và hiệu quả cần cải thiện đáng kể để làm cho các mô hình cục bộ trở thành lựa chọn tiêu chuẩn không gặp trở ngại—ông nhận thấy tiến bộ rõ rệt so với một năm trước. Triển vọng này phù hợp với xu hướng rộng hơn trong ngành công nghệ hướng tới phi tập trung hóa tính toán AI.

Mối đe dọa của Giám sát: Tại sao Tự chủ lại Quan trọng

Lập trường của Buterin nhận được sự đồng cảm trong công việc của Naomi Brockwell, người sáng lập NBTV và nhà vận động quyền riêng tư kỹ thuật số. Brockwell đã thúc đẩy trong nhiều năm rằng quyền riêng tư không chỉ đơn thuần là giữ bí mật, mà còn là duy trì quyền tự chủ cá nhân. Cô tích cực vận động cho các công cụ như Bitcoin, các ứng dụng nhắn tin mã hóa và dịch vụ tự lưu trữ như các cơ chế để giảm thiểu giám sát của chính phủ cũng như của các tập đoàn.

Thời điểm các tuyên bố này trùng hợp với các cuộc tranh luận quốc tế quan trọng về quyền truy cập vào các liên lạc riêng tư. Đề xuất của EU về Kiểm soát Trò chuyện—ban đầu bao gồm quét các tin nhắn đã mã hóa để phát hiện nội dung lạm dụng—đã gây ra cảnh báo nghiêm trọng từ các nhóm bảo vệ tự do dân sự và các chuyên gia công nghệ. Họ cảnh báo về khả năng làm suy yếu niềm tin vào các ứng dụng mã hóa nếu các chính phủ có khả năng giám sát phòng ngừa.

Đối với Buterin và các nhà vận động khác về tự chủ công nghệ thông tin, giải pháp là từng bước nhưng quyết đoán: thay thế dần các ứng dụng trung tâm hàng ngày bằng các lựa chọn cung cấp mã hóa, mã nguồn mở và kiểm soát tại chỗ. Chiến lược này sẽ giúp người dùng lấy lại quyền kiểm soát dòng chảy dữ liệu của họ, biến tự chủ từ một lý tưởng kỹ thuật thành một thực tế thực tế dễ tiếp cận hơn cho nhiều người.