Những tín hiệu thị trường nào nhà đầu tư nên theo dõi để dự đoán đợt sụp đổ thị trường chứng khoán tiếp theo vào năm 2026?

Câu hỏi liệu một đợt suy thoái lớn trên thị trường chứng khoán có thể xảy ra vào năm 2026 hay không vẫn chưa thể trả lời chắc chắn, nhưng có nhiều chỉ số thuyết phục đáng để xem xét nghiêm túc. Nhà đầu tư kỳ cựu Warren Buffett đã dành nhiều thập kỷ để truyền đạt những bài học quý giá về thời điểm thị trường và định giá—những bài học này, khi áp dụng vào môi trường hiện tại, cho thấy sự thận trọng có thể là điều cần thiết. Hiểu các tín hiệu và dự đoán về khả năng xảy ra các đợt sụp đổ thị trường bắt đầu từ việc nhận diện các mô hình đã từng xuất hiện trước các đợt điều chỉnh lớn trong quá khứ.

Tâm lý nhà đầu tư đã đạt mức từng báo hiệu sự yếu kém trong quá khứ

Một trong những chỉ số đối nghịch nhất mà các nhà quan sát thị trường có thể dựa vào là tâm lý lạc quan của các nhà đầu tư cá nhân. Dữ liệu gần đây từ Hiệp hội Nhà đầu tư Cá nhân Mỹ cho thấy sự lạc quan đã tăng lên 42,5%—một con số đáng chú ý khi so sánh với trung bình 5 năm là 35,5%. Trong khi niềm tin tăng lên có thể trông như một tin vui, thì chỉ số tâm lý AAII lại hoạt động như một chỉ báo ngược lại.

Lịch sử thị trường cho thấy một mô hình rõ ràng: khi tâm lý lạc quan tăng cao, lợi nhuận cổ phiếu trong tương lai thường không đạt kỳ vọng. Ngược lại, trong các giai đoạn sợ hãi và bi quan, các khoản lợi nhuận sau đó thường gây bất ngờ theo hướng tích cực. Môi trường hiện tại phản ánh kịch bản thứ hai—sự hưng phấn lan rộng trong giới đầu tư cá nhân. Hiện tượng này phù hợp với nguyên tắc nổi tiếng của Buffett: các nhà đầu tư nên giữ thái độ hoài nghi khi người khác thể hiện sự tham lam và nên mua vào khi người khác đang sợ hãi. Phạm vi rộng của niềm tin lạc quan hiện tại cho thấy thị trường có thể đang định giá quá cao các kết quả tích cực.

Định giá cổ phiếu đã vào vùng nguy hiểm

Chỉ số S&P 500 hiện đang giao dịch với hệ số giá trên lợi nhuận dự phóng (P/E) là 22,2 lần, theo dữ liệu từ FactSet Research. Mức định giá này cao hơn đáng kể so với trung bình 5 năm là 20 và trung bình 10 năm là 18,7. Để hiểu rõ hơn về mốc định giá này, chỉ số này chỉ duy trì các hệ số vượt quá 22 trong hai giai đoạn rõ rệt trong vòng bốn thập kỷ qua: bong bóng dot-com trước khủng hoảng năm 2000 và đợt tăng mạnh ban đầu của đại dịch COVID-19.

Trong cả hai trường hợp đó, S&P 500 sau đó đã rơi vào thị trường giảm giá. Torsten Slok, nhà kinh tế trưởng tại Apollo Global Management, đã nhấn mạnh rằng hệ số P/E dự phóng gần 22 đã từng tương ứng với lợi nhuận hàng năm dưới 3% trong vòng ba năm tiếp theo. Đây không phải là dự báo về những tổn thất thảm khốc, mà là cảnh báo rằng sự tăng trưởng vốn có thể sẽ còn yếu, khiến nhà đầu tư dễ bị tổn thương nếu xuất hiện các thách thức bất ngờ.

Các yếu tố kinh tế có thể làm giảm kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp

Chính sách thuế quan của Tổng thống Trump đã xuất hiện trong bối cảnh thị trường lao động vốn đã yếu đi, tạo ra một cú đòn kép cho nền kinh tế. Nghiên cứu của Cục Dự trữ Liên bang cho thấy rằng thuế quan đã từng gây áp lực lên tăng trưởng kinh tế. Khi sự mở rộng kinh tế chậm lại, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp—được tính vào các định giá hiện tại—có thể không đạt như kỳ vọng.

Sự không phù hợp giữa giả định về định giá và kết quả kinh tế thực tế này là một yếu tố điển hình thúc đẩy các đợt điều chỉnh thị trường. Các công ty có thể phải đối mặt với áp lực biên lợi nhuận do chi phí đầu vào tăng cao, trong khi sức mua của người tiêu dùng yếu hơn có thể hạn chế tăng trưởng doanh thu. Môi trường thuế quan kết hợp với sự yếu kém của thị trường lao động tạo ra sự không chắc chắn về các dự báo lợi nhuận phù hợp với các hệ số P/E cao ngày nay.

Hành động của Berkshire Hathaway thể hiện mối lo ngại của thị trường

Có lẽ chỉ số rõ ràng nhất đến từ hành vi của Berkshire Hathaway dưới sự lãnh đạo của Warren Buffett. Tập đoàn này đã hoạt động như một nhà bán ròng cổ phiếu trong ba năm liên tiếp—tức là giá trị cổ phiếu bán ra vượt quá số cổ phiếu mua vào. Việc giảm liên tục lượng cổ phiếu nắm giữ trùng khớp chính xác với đà tăng mạnh của các định giá thị trường.

Sự miễn cưỡng của Buffett trong việc rót vốn một cách mạnh mẽ mặc dù thị trường đang tăng trưởng cho thấy một thông điệp rõ ràng. Một nhà đầu tư đẳng cấp và có nguồn lực như ông không giữ tiền mặt chỉ vì hoang mang; ông làm vậy vì các cơ hội mua hợp lý đã trở nên khan hiếm. Khi các định giá tăng cao và hệ số P/E dự phóng mở rộng, nhà đầu tư huyền thoại này đã dần giảm bớt tỷ lệ cổ phiếu nắm giữ. Mô hình bán ròng trong ba năm này hoạt động như một tín hiệu cảnh báo về điều kiện thị trường.

Khung phân tích để hiểu các xu hướng thị trường trong tương lai

Buffett luôn nhấn mạnh rằng các biến động ngắn hạn của thị trường không thể dự đoán một cách chắc chắn, ngay cả bởi các chuyên gia dày dạn kinh nghiệm. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng các nhà đầu tư cần nhận biết các điều kiện môi trường báo hiệu rủi ro gia tăng. Khi tâm lý chuyển sang trạng thái phấn khích, định giá đạt mức cao kỷ lục, và các yếu tố kinh tế bất lợi cùng xuất hiện, khả năng lợi nhuận gây thất vọng—hoặc tệ hơn, giảm giá thực sự—sẽ tăng lên đáng kể.

Tập hợp các yếu tố hiện tại phản ánh đúng cảnh báo này. Tâm lý lạc quan ở mức cao, hệ số P/E giao dịch ở mức cao lịch sử, bất ổn chính sách làm mờ đi triển vọng kinh tế, và một trong những nhà đầu tư vĩ đại nhất lịch sử vẫn duy trì thái độ phòng thủ. Những yếu tố này không đảm bảo rằng thị trường sẽ sụp đổ vào năm 2026, nhưng chúng cùng nhau cho thấy dự đoán về một đợt sụp đổ tiếp theo của thị trường chứng khoán đáng để chú ý. Các nhà đầu tư thận trọng nên áp dụng triết lý đã được kiểm chứng của Buffett: thận trọng khi sự hưng phấn chiếm ưu thế, duy trì đa dạng hóa hợp lý, và đảm bảo vị thế danh mục phù hợp với các rủi ro tiềm tàng thay vì chỉ dựa vào các thành quả gần đây.