Giá trị thị trường đạt mức cao nhất trong 25 năm: Chiến lược dài hạn cho thời kỳ không chắc chắn

Định giá cổ phiếu đã đạt mức cao chưa từng có trong lịch sử, với tỷ lệ P/E của Shiller—còn gọi là tỷ lệ P/E điều chỉnh theo chu kỳ (CAPE)—gần đây đã leo lên mức cao nhất kể từ thời kỳ bong bóng dot-com. Sự tăng này đặt ra những câu hỏi quan trọng về tính bền vững của thị trường và chiến lược đầu tư. Thay vì hoảng loạn, các nhà đầu tư thông thái nên xem xét cách tiếp cận dài hạn, đa dạng hóa có thể vượt qua những biến động tiềm tàng phía trước.

Hiểu về Tỷ lệ P/E của Shiller: Một cái nhìn thực tế về định giá thị trường

Tỷ lệ P/E của Shiller, do nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Robert Shiller phát triển, cung cấp góc nhìn 10 năm về định giá thị trường bằng cách điều chỉnh theo lạm phát và biến động lợi nhuận. Khác với các chỉ số P/E tiêu chuẩn tập trung vào lợi nhuận của năm hiện tại, chỉ số dài hạn này làm mượt các biến động ngắn hạn và cung cấp bức tranh rõ ràng hơn về việc cổ phiếu có hợp lý hay không.

Gần đây, chỉ số này đã đạt 39,85—mức cao nhất kể từ tháng 7 năm 2000, thời điểm bong bóng công nghệ gần như đỉnh điểm. Mức này còn vượt xa mức cao 38 vào tháng 10 năm 2021, sau đợt tăng mạnh của các cổ phiếu công nghệ lớn sau COVID. Trong ba năm qua, S&P 500 đã mang lại lợi nhuận ấn tượng (23%, 24% và 16% mỗi năm), nhưng những thành quả này đã đẩy định giá lên mức chưa từng có. Khi giá cổ phiếu tăng quá nhanh như vậy, thị trường đang đặt cược rằng tăng trưởng lợi nhuận trong tương lai sẽ đủ để bù đắp cho mức giá hiện tại—một cược không phải lúc nào cũng thành công.

Bài học từ quá khứ mang tính cảnh báo

Hai đỉnh cao trước đó của tỷ lệ P/E của Shiller đều đi kèm với các đợt suy thoái lớn của thị trường. Năm 2000, bong bóng dot-com vỡ, dẫn đến một thị trường giảm giá kéo dài ba năm. Từ năm 2000 đến 2002, S&P 500 giảm liên tiếp 9%, 12% và 22%. Đến đầu năm 2003, tỷ lệ P/E của Shiller đã trở lại mức 21.

Tương tự, đỉnh điểm năm 2021 đã bị theo sau bởi một đợt giảm 18% trong năm 2022, và tỷ lệ P/E của Shiller đã giảm xuống còn 28 vào tháng 4 năm 2023. Những mô hình này cho thấy một mối quan hệ rõ ràng: định giá cao thường sẽ bị nén lại khi tâm lý nhà đầu tư thay đổi và lợi nhuận gặp khó khăn trong việc theo kịp mức tăng giá.

Liệu lịch sử có lặp lại? Trong khi đợt bùng nổ về trí tuệ nhân tạo đã trở thành câu chuyện về năng suất hiện đại—có thể biện minh cho một số mức định giá cao—không có gì đảm bảo rằng điều này sẽ tiếp tục. Nếu lợi nhuận không tăng tốc hoặc các yếu tố vĩ mô tiêu cực xuất hiện, nhà đầu tư sẽ tìm kiếm các nơi trú ẩn an toàn hơn như trái phiếu, hàng hóa và cổ phiếu giá trị. Việc rút khỏi các cổ phiếu tăng trưởng lớn đắt đỏ có thể gây ra áp lực giảm giá đáng kể.

Góc nhìn 5 năm: Tại sao đầu tư dài hạn lại quan trọng

Hiểu rõ về rủi ro không có nghĩa là rút lui hoàn toàn khỏi thị trường. Ngược lại, chính thời điểm này là lúc các chiến lược kỷ luật, dài hạn tỏa sáng. Những nhà đầu tư duy trì danh mục đa dạng qua các quỹ tương hỗ và các loại cổ phiếu—với cam kết ít nhất năm năm—đã từng vượt qua các chu kỳ định giá một cách hiệu quả hơn nhiều so với những người chỉ chạy theo lợi nhuận ngắn hạn.

Lý do rất đơn giản: trong các giai đoạn định giá cao, việc phân bổ rộng hơn qua nhiều loại quỹ và các loại tài sản giúp giảm thiểu rủi ro tập trung. Thay vì đặt cược quá nhiều vào các cổ phiếu tăng trưởng lớn đắt đỏ, phân bổ vào các ngành, khu vực địa lý và phong cách đầu tư khác nhau sẽ tạo ra sự phòng vệ tự nhiên. Trong vòng năm năm, ngay cả những thị trường gặp phải điều chỉnh ngắn hạn cũng thường hồi phục và tiếp tục tăng trưởng, giúp các nhà đầu tư kiên nhẫn hưởng lợi từ cả giai đoạn phục hồi và tăng trưởng sau đó.

Các bước thực tế cho nhà đầu tư ngày nay

Trong bối cảnh tỷ lệ P/E của Shiller đã tăng lên mức chưa từng thấy trong hơn hai thập kỷ, một tư duy phòng thủ là cần thiết. Bắt đầu bằng cách xem xét tỷ lệ P/E của từng cổ phiếu trong danh mục của bạn—nếu chúng vượt xa trung bình lịch sử, các vị trí đó cần được xem xét lại. Cân nhắc chuyển một phần các khoản đầu tư tập trung vào các quỹ cân bằng tự động đa dạng hóa theo ngành, vốn hóa thị trường và phong cách định giá.

Đối với những nhà đầu tư có kế hoạch dài hạn từ năm năm trở lên, giai đoạn định giá cao có thể thực sự là cơ hội để trung bình giá bằng cách mua vào các quỹ đa dạng hóa, vì hiện tại bạn đang mua ở mức giá cao nhưng có thể sẽ hưởng lợi từ các cơ hội tốt hơn trong tương lai. Cách tiếp cận này biến rủi ro định giá thành cơ hội mua vào dài hạn.

Kết luận: Đúng, định giá cao xứng đáng được tôn trọng và thận trọng. Nhưng lịch sử cho thấy những nhà đầu tư kỷ luật, đa dạng hóa và kiên trì qua các chu kỳ sẽ mạnh mẽ hơn. Bằng cách duy trì tầm nhìn dài hạn và phân bổ rủi ro qua các quỹ chất lượng và danh mục đa dạng, bạn không chỉ sống sót qua các đợt điều chỉnh tiếp theo mà còn có khả năng phát triển mạnh mẽ trong mọi môi trường thị trường tiếp theo.