Lớp IPO 2015: Một bài kiểm tra thực tế kéo dài một năm cho 10 công ty lớn

Khi các công ty có đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào năm 2015 gia nhập thị trường công khai, các nhà đầu tư kỳ vọng vào lợi nhuận đáng kể. Tuy nhiên, sau một năm theo dõi, thực tế lại mang tính thực tế hơn nhiều. Trong số 10 đợt IPO lớn nhất năm đó, chỉ một số ít mang lại lợi nhuận tích cực, điều này nhấn mạnh những thách thức mà các công ty mới niêm yết phải đối mặt khi điều hướng trong điều kiện thị trường biến động.

Bức tranh về thị trường IPO: Động thái thị trường năm 2015 trầm lắng

Sự hứng thú với việc trở thành công ty đại chúng đã giảm mạnh kể từ đợt bùng nổ IPO của những năm 1990. Năm 1996, có kỷ lục 845 công ty ra mắt trên các sàn giao dịch của Mỹ, nhưng năm 2015 chỉ có 152 công ty huy động tổng cộng 25,2 tỷ USD qua các đợt IPO — giảm đáng kể so với 244 đợt phát hành năm 2014 trị giá 74,4 tỷ USD. Xu hướng giảm này phản ánh sự thận trọng hơn của các nhà đầu tư và điều kiện thị trường ngày càng khắt khe hơn.

Quy trình phát hành cổ phiếu lần đầu tiềm ẩn nhiều rủi ro mà nhiều nhà đầu tư cá nhân thường bỏ qua. Thời gian khóa cổ phần, thường kéo dài từ 90 ngày đến hai năm, ngăn cản các bên trong công ty bán cổ phần ngay lập tức, tạo ra áp lực bán khi các hạn chế này hết hạn. Hơn nữa, giá IPO thường bị thổi phồng, ưu tiên cho các nhà đầu tư tổ chức và các quản lý quỹ đã đặt chỗ sớm. Tiền lệ lịch sử củng cố sự thận trọng này: Facebook đã mất gần 30% giá trị trong năm đầu tiên sau khi trở thành công ty đại chúng, là một bài học cảnh báo mà các nhà đầu tư nên ghi nhớ.

Đối với những ai đang xem xét mua cổ phần của các công ty mới niêm yết, cách tiếp cận an toàn nhất là theo đuổi chiến lược đầu tư dài hạn thay vì săn lùng lợi nhuận nhanh chóng. Với quan điểm đó, hãy cùng xem xét hiệu suất của 10 đợt IPO lớn nhất năm 2015 trong năm tiếp theo.

Khó khăn của ngành năng lượng: Các công ty đối mặt với gió ngược về hàng hóa

Một số công ty IPO lớn nhất năm 2015 hoạt động trong lĩnh vực năng lượng và đường ống dẫn dầu, vốn gặp phải những khó khăn lớn do giá hàng hóa sụt giảm mạnh.

Các nhà vận hành đường ống dẫn dầu đã trở thành những người tham gia chính trong đợt IPO. Columbia Pipeline Partners niêm yết vào tháng 2 năm 2015 với giá 23 USD/cổ phần, huy động hơn 1 tỷ USD trong đợt IPO hợp tác giới hạn (MLP) đầu tiên của năm. Tuy nhiên, việc TransCanada theo đuổi công ty này đã gặp nhiều trắc trở. Sau khi mua lại ban đầu tập đoàn mẹ Columbia Pipeline Group, TransCanada đề nghị mua với giá 15,75 USD/cổ phần vào tháng 9, sau đó nâng giá đề nghị lên 17 USD. Điều này khiến cổ phiếu MLP này giao dịch thấp hơn 26% so với giá phát hành ban đầu.

Tallgrass Energy GP cũng gặp những thử thách tương tự. Công ty hợp danh này, sở hữu nhà vận hành đường ống Tallgrass Energy Partners, đã huy động 1,2 tỷ USD trong đợt phát hành tháng 5 năm 2015. Trong khi thị trường năng lượng cuối cùng đã hồi phục, cổ phiếu của công ty vẫn chịu áp lực, giao dịch ở mức 29 USD/cổ phần, giảm khoảng 11% so với giá IPO.

EQT GP Holdings, phát hành với giá 27 USD/cổ phần vào tháng 5 năm 2015, cũng bị ảnh hưởng bởi giá khí tự nhiên yếu. Cổ phần của công ty trong EQT Midstream Partners — hoạt động trong lĩnh vực đường ống phục vụ khu vực Marcellus shale — ít nhiều không được bảo vệ khi thị trường năng lượng xấu đi. Cổ phiếu giảm 13% sau một năm.

Các công ty đa ngành: Người thắng và kẻ thua trong các lĩnh vực khác nhau

Ngoài lĩnh vực năng lượng, các công ty IPO năm 2015 cho thấy những xu hướng khác nhau rõ rệt tùy thuộc vào mô hình kinh doanh và vị thế thị trường của họ.

Công ty dịch vụ báo cáo tín dụng Transunion đã vượt qua xu hướng chung, tăng 39% sau khi ra mắt vào tháng 6 năm 2015 với giá 22,50 USD/cổ phần. Cơ sở dữ liệu độc quyền của công ty, bao gồm hơn 1 tỷ người tiêu dùng, cùng với dòng doanh thu định kỳ và yêu cầu vốn tối thiểu, đã giúp công ty có vị thế tốt khi điều kiện kinh tế dần cải thiện.

Blue Buffalo Pet Products, nhà sản xuất thức ăn cho thú cưng cao cấp, ghi nhận mức tăng khiêm tốn 24% sau đợt IPO tháng 7 năm 2015 ở mức 20 USD/cổ phần. Sự chuyển dịch trong ngành sang phân khúc cao cấp — do người tiêu dùng coi thú cưng như thành viên trong gia đình — đã tạo ra một đà tăng trưởng dài hạn cho ngành này.

Ngược lại, Fitbit, công ty tiên phong trong lĩnh vực thiết bị đeo, ra mắt thị trường với giá 20 USD/cổ phần vào tháng 6 năm 2015, huy động 731,5 triệu USD, nhưng sau đó mất tới 63% giá trị. Nhu cầu về thiết bị theo dõi thể dục đã chững lại khi các đồng hồ thông minh, đặc biệt là Apple Watch, chiếm lĩnh thị trường. Mặc dù giữ khoảng 23% thị phần, lượng xuất xưởng của ngành này đã chững lại, cho thấy thị trường thiết bị thể dục chuyên biệt đã đạt đỉnh.

TerraForm Global, công ty năng lượng tái tạo huy động 675 triệu USD vào tháng 7, còn gặp những tổn thất lớn hơn nữa. Việc SunEdison, công ty mẹ, nộp đơn phá sản đã tàn phá triển vọng của công ty này. Công ty yieldco, ban đầu giao dịch ở mức 15 USD/cổ phần, đã giảm hơn 75%, kèm theo các rắc rối phát sinh từ các điều khoản thay đổi quyền kiểm soát, có thể dẫn đến vỡ nợ nếu Brookfield Asset Management tiếp tục các cuộc đàm phán mua lại.

Các đợt IPO cuối năm: Thành công và thất bại đan xen

Các công ty IPO lớn nhất năm 2015 còn có một số đợt phát hành vào tháng 10 thể hiện hiệu suất biến động.

Ferrari, nhà sản xuất xe thể thao cao cấp, ban đầu trì trệ sau khi huy động 893,1 triệu USD ở mức 52 USD/cổ phần. Tuy nhiên, sau đó cổ phiếu tăng 12%, hưởng lợi từ nhu cầu mạnh mẽ đối với hàng xa xỉ. Giới hạn về sản lượng khiến tiềm năng tăng trưởng bị hạn chế, mặc dù các phiên bản giới hạn giá cao vẫn bổ sung cho các sản phẩm chính.

First Data, nhà xử lý thanh toán và đợt IPO lớn nhất trong năm với 2,6 tỷ USD, ban đầu gây thất vọng. Giá chào bán là 16 USD, thấp hơn dự kiến 18-20 USD, cho thấy nhu cầu ngày đầu không sôi động mặc dù công ty xử lý hơn 2.300 giao dịch mỗi cổ phần. Dù chưa có lợi nhuận kể từ năm 2010, công ty có vẻ đang hướng tới lợi nhuận hàng năm vào năm 2016, với lợi nhuận 9 tháng đạt 409 triệu USD so với khoản lỗ 105 triệu USD cùng kỳ năm trước. Cổ phiếu giảm 10% so với giá IPO.

Univar, nhà phân phối hóa chất công nghiệp và đặc biệt, huy động 770 triệu USD ở mức 22 USD/cổ phần vào tháng 6 năm 2015. Dù tăng 19% sau một năm, hiệu suất của công ty lại giảm sút trong sáu tháng đầu do thị trường dầu khí yếu ảnh hưởng đến nhu cầu. Tuy nhiên, giá năng lượng cải thiện và các thương vụ mua bán chiến lược đã giúp công ty chuẩn bị cho năm 2016 tốt hơn, cổ phiếu tăng hơn 50% trong năm đó.

Bài học tổng quát: Tại sao kiên nhẫn lại quan trọng hơn sự hứng khởi của nhà đầu tư IPO năm 2015

Phân tích các công ty IPO năm 2015 cho thấy một câu chuyện cảnh báo. Chỉ có bốn trong số mười đợt phát hành lớn nhất mang lại lợi nhuận tích cực sau một năm, và nhiều trong số đó dựa vào sự phục hồi chung của thị trường hơn là sức mạnh riêng của công ty. Các đề xuất mua lại, dù có cấu trúc thuận lợi, cũng thường không thể vượt qua được các khoản lỗ trong giao dịch.

Hiệu suất kém này nhấn mạnh một chân lý cơ bản về đầu tư IPO: các công ty mới niêm yết có rủi ro cao trong giai đoạn giao dịch ban đầu. Các nhà đầu tư hướng tới tích lũy tài sản lâu dài nên kiên nhẫn, tránh đầu tư ngay khi công ty vừa niêm yết. Chờ đợi từ mười hai đến mười tám tháng để đánh giá các công ty đã IPO giúp có cái nhìn toàn diện hơn, dựa trên các yếu tố nền tảng thay vì đà tăng của IPO.

Lớp IPO năm 2015 đã chứng minh rằng việc trở thành công ty đại chúng không đảm bảo thành công trên thị trường. Dù phải đối mặt với gió ngược về hàng hóa, cạnh tranh gay gắt hay thách thức mô hình kinh doanh, các công ty niêm yết năm đó đều thể hiện cả cơ hội lẫn rủi ro của thị trường công khai. Đối với các nhà đầu tư thận trọng, bài học rõ ràng là hãy để các công ty mới niêm yết có thời gian chứng minh giá trị trước khi xuống tiền.