Bạn biết đấy, gần đây tôi nhớ lại câu chuyện về Marilyn vos Savant và câu trả lời nổi tiếng của cô ấy về vấn đề của Monty Hall. Đây đơn giản là một ví dụ điển hình về cách lý luận chiến thắng trực giác.

Mọi chuyện bắt đầu vào năm 1990. Marilyn vos Savant, nổi tiếng với chỉ số IQ kỷ lục của mình, đã đăng một câu trả lời đơn giản trong cột của mình trên Parade Magazine về bài toán: nếu bạn chọn một cánh cửa, sau đó người dẫn chương trình mở ra một trong các cánh cửa còn lại để lộ ra một con dê — thì bạn nên chuyển sang cánh cửa khác.

Đơn giản phải không? Đúng vậy. Nhưng phản ứng của cộng đồng lại rất dữ dội. Hơn 10 nghìn bức thư đã gửi đến, trong đó gần một nghìn là từ những người có bằng tiến sĩ. Và 90% trong số họ tin rằng cô ấy đã sai. Bạn hình dung được không? Những người có bằng PhD tranh luận với cô ấy.

Vậy tại sao Marilyn vos Savant lại đúng? Bởi vì toán học không nói dối. Nếu bạn thay đổi cánh cửa, xác suất thắng sẽ là 2/3, còn nếu bạn giữ nguyên lựa chọn của mình — chỉ 1/3. Điều này trái với trực giác, nhưng lại đúng. MIT đã thực hiện các mô phỏng bằng máy tính, và MythBusters đã xác nhận kết quả qua thử nghiệm thực tế.

Thật thú vị, chính Marilyn vos Savant đã trải qua một hành trình không dễ dàng. Dù có khả năng xuất chúng, cô ấy đã gặp phải những khó khăn nghiêm trọng khi còn trẻ — thậm chí phải rời khỏi Đại học Washington để giúp đỡ kinh doanh gia đình. Nhưng vào năm 1985, cô bắt đầu viết cột Ask Marilyn, và sau đó đã mang lại danh tiếng cho mình.

Đây là một nghịch lý: mọi người thường tin vào trực giác nhiều hơn lý luận. Câu chuyện về Marilyn vos Savant và vấn đề của Monty Hall trở thành một bài học quý giá về việc đôi khi câu trả lời đúng lại trông có vẻ sai, bởi vì chúng ta hiểu biết về xác suất còn hạn chế. Lý thuyết xác suất đầy những cái bẫy dành cho trí óc.