Mình vừa nhận được khá nhiều câu hỏi từ các bạn mới vào thị trường tiền điện tử về scam nghĩa là gì và làm sao để tránh bị lừa. Thật ra đây là một vấn đề rất quan trọng mà ai cũng cần hiểu rõ.

Scam nghĩa là gì? Nói đơn giản, nó chính là hành động lừa đảo - những kẻ xấu tìm cách chiếm đoạt tài sản của bạn thông qua các thủ đoạn tinh vi. Những người thực hiện hành động này được gọi là scammer và sẽ phải chịu hình phạt nếu bị phát hiện. Ngày nay, với internet phát triển, các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi và phức tạp hơn, đặc biệt trong lĩnh vực tiền điện tử.

Mình hay gặp các nhà đầu tư nói rằng họ bị scam. Điều này xảy ra khi bạn rơi vào bẫy của những kẻ lừa đảo. Có hai trường hợp hay gặp: một là bạn không nhận ra mình bị lừa, hai là bạn biết rõ đó là lừa đảo nhưng vẫn tham gia vì ham lợi nhuận nhanh. Ví dụ như các dự án Ponzi - người sau trả tiền cho người trước, vậy nên càng tham gia sớm càng kiếm được lợi nhuận. Nhưng rồi khi không còn người mới tham gia, hệ thống sụp đổ và mọi người thua lỗ.

Có khá nhiều hình thức scam mà mình muốn chia sẻ. Scam ICO là dạng phổ biến nhất từ thời kỳ ICO boom năm 2017. Những scammer sẽ tạo ra một dự án tiền điện tử mới, quảng cáo hứa hẹn to tát, thậm chí thuê cả KOL nổi tiếng để tăng độ tin cậy. Sau khi huy động được tiền từ nhà đầu tư qua ICO, họ sẽ bỏ dự án và mang tiền biến mất. Bạn có thể nhận biết kiểu scam này qua một số dấu hiệu: dự án không có giải pháp thực tế, đội ngũ phát triển ẩn danh hoặc từng scam trước đó, website và whitepaper sơ sài, roadmap không rõ ràng, hoặc dự án thiếu chỉn chu trong cộng đồng.

Có một dạng scam khác mình thấy khá phổ biến trên các sàn phi tập trung (DEX) gọi là rút thanh khoản hay rug pull. Ban đầu dự án xây dựng rất bài bản, sau đó phát hành token và niêm yết trên các pool thanh khoản. Bạn có thể nhận biết qua các dấu hiệu như thanh khoản quá thấp, hoặc hứa hẹn lãi suất APY cao bất thường. Ngoài ra còn các kiểu scam khác như khóa chức năng mua bán token hoặc tự hack dự án để xả lượng lớn coin.

Vậy làm sao để tránh bị scam? Trước khi đầu tư, bạn cần nghiên cứu kỹ dự án - xem giải pháp của nó là gì, có thực sự cần blockchain không, cộng đồng được xây dựng như thế nào, tokenomic ra sao. Hiện nay có nhiều công cụ hỗ trợ kiểm tra, bạn có thể xem xét smart contract để phát hiện các dấu hiệu xấu. Quan trọng nhất là khi kết nối ví vào một website, hãy chắc chắn nó thực sự uy tín trước khi cho phép quyền truy cập. Sau khi không cần thiết nữa, nhớ revoke quyền để tránh bị lợi dụng.

Tóm lại, scam nghĩa là gì thì bạn đã hiểu rồi - nó là mối nguy hiểm thực sự trong thế giới tiền điện tử. Hy vọng những kiến thức này giúp bạn bảo vệ tài sản của mình. Chúc các bạn đầu tư thông minh và an toàn!