Cục Dự trữ Liên bang "cắt giảm lãi suất hawkish" đã đến đúng như dự kiến, tại sao thị trường không giảm mà lại tăng?

Liên ngân hàng Fed hạ lãi suất 25 điểm cơ bản xuống còn 3.5-3.75%, nhưng quyết định được thông qua với 9 phiếu ủng hộ và 3 phiếu chống, đánh dấu mức phản đối cao nhất kể từ năm 2019. Thị trường phản ứng bất ngờ, chỉ số DJ tăng vọt 497 điểm, tăng 1.1%, Bitcoin một thời gian leo lên mức 94,000 USD. Chủ tịch Fed Powell phát biểu “Việc tăng lãi suất không phải là dự kiến cơ bản của bất kỳ ai”, và từ ngày 12 tháng 12 trong vòng 30 ngày sẽ mua 40 tỷ USD trái phiếu chính phủ, thắp lên cảm xúc mua vào của thị trường.

Hai câu nói của Powell đã xoay chuyển kỳ vọng của thị trường

Hai phát biểu then chốt của Chủ tịch Fed Powell tại cuộc họp báo đã trở thành chất xúc tác trực tiếp cho đợt tăng mạnh của thị trường. Câu đầu tiên là “Việc tăng lãi suất không phải là dự kiến cơ bản của bất kỳ ai”, đã xóa tan lo ngại của thị trường về khả năng Fed sẽ chuyển sang chính sách hawkish do lạm phát tái phát. Câu thứ hai là “Chúng tôi có một nền kinh tế cực kỳ mạnh mẽ”, kết hợp với việc Fed nâng dự báo tăng trưởng GDP 2026 từ 1.8% lên 2.3%, cung cấp nền tảng vững chắc cho các tài sản rủi ro.

Powell nhấn mạnh rằng, lãi suất chuẩn hiện đã nằm trong “khoảng trung tính rộng rãi”, không rõ ràng là làm chậm nền kinh tế hay thúc đẩy nhu cầu rõ ràng, giúp Fed “ở vị trí tốt để chờ đợi và quan sát sự phát triển của nền kinh tế”. Ông chỉ ra rằng, việc giảm lãi suất 175 điểm cơ bản kể từ năm ngoái đã hỗ trợ đáng kể cho nền kinh tế, do đó giai đoạn hiện tại phù hợp hơn để kiên nhẫn chờ đợi dữ liệu.

Về tranh cãi xung quanh lần hạ lãi suất này, Powell hiếm khi thừa nhận đây là một quyết định “gần như sát sao (a close call)”. Ông nói: “Tôi có thể tìm ra lý do hợp lý để ủng hộ và phản đối việc hạ lãi suất. Tình hình kinh tế hiện tại rất phức tạp, tất nhiên chúng tôi hy vọng dữ liệu sẽ cung cấp hướng dẫn rõ ràng hơn.” Sự thẳng thắn này lại giúp thị trường yên tâm hơn, vì nó cho thấy Fed không thực thi theo giáo điều theo một con đường cố định, mà linh hoạt dựa trên dữ liệu.

Về lo ngại lạm phát, Powell cho biết rằng sự tăng giá hàng hóa gần đây chủ yếu phản ánh tác động một lần do thuế quan, và điều này không có nghĩa là xu hướng lạm phát sẽ bùng phát trở lại. Ông nhấn mạnh rằng cần đảm bảo “mức tăng giá một lần không biến thành vấn đề lạm phát kéo dài”. Sự rõ ràng về tính chất của lạm phát này khiến thị trường tin rằng Fed sẽ không phản ứng quá mức trước biến động giá ngắn hạn.

Hiệu ứng nới lỏng tiềm tàng của kế hoạch mua trái phiếu 400 tỷ USD

Fed công bố sẽ bắt đầu mua trái phiếu ngắn hạn (T-bills) từ ngày 12 tháng 12, với quy mô ban đầu là 40 tỷ USD mỗi tháng. Hành động này danh nghĩa nhằm giảm áp lực trong thị trường vay ngắn hạn qua đêm và giữ lãi suất liên bang trong phạm vi mục tiêu, nhưng thị trường nhìn nhận đây là tín hiệu tích cực cho các tài sản rủi ro, mang lại “hiệu ứng nới lỏng tiềm tàng”.

Dù các quan chức nhấn mạnh đây là hoạt động kỹ thuật, không phải là QE, nhưng hiệu quả tương tự. Thông qua mua trái phiếu, Fed đưa tiền mặt trực tiếp vào hệ thống ngân hàng, làm tăng cung tiền cơ bản. Khi thanh khoản dồi dào, vốn thường tìm kiếm các tài sản sinh lời cao hơn như cổ phiếu, vàng, và tiền điện tử, trong đó các tài sản rủi ro thường là lựa chọn hàng đầu. Dù quy mô 40 tỷ USD nhỏ hơn nhiều so với QE trong quá khứ, trong bối cảnh hiện tại, tín hiệu thanh khoản rõ ràng này đủ để kích hoạt luồng vốn mới.

Các nhà phân tích Kobeissi chỉ ra rằng, điều này đại diện cho việc bơm trực tiếp thanh khoản vào hệ thống tài chính, có thể dẫn đến sự tăng mạnh của Bitcoin và các tài sản rủi ro khác. Kinh nghiệm lịch sử cho thấy, việc mở rộng bảng cân đối của Fed thường đi kèm với đà tăng giá của các tài sản rủi ro. Ví dụ rõ nét nhất là trong đại dịch 2020, QE quy mô lớn đã đẩy Bitcoin từ 5,000 USD lên 60,000 USD. Dù quy mô 400 tỷ USD nhỏ hơn nhiều, ý nghĩa hướng đi là rất lớn.

Ba lý do chính giải thích đà tăng mạnh của thị trường

Lo ngại tăng lãi suất hoàn toàn được loại bỏ: Powell rõ ràng đã xóa tan tâm lý thắt chặt, tạo điều kiện cho các tài sản rủi ro tăng giá

Bơm thanh khoản trực tiếp: Mua trái phiếu 40 tỷ USD cung cấp dòng tiền hỗ trợ tức thì

Triển vọng kinh tế nâng cao: Dự báo GDP tăng lên 2.3% giúp kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp tăng cao

Phản ứng tức thì của thị trường phản ánh rõ ba lý do này. Chỉ số DJ tăng 1.2%, hơn 600 điểm, S&P 500 tăng 0.8% lập đỉnh mới, Russell 2000 cũng đạt mức cao lịch sử. Nhà đầu tư phổ biến xem phát biểu của Powell loại trừ khả năng tăng lãi suất là tín hiệu chính sách ôn hòa, đồng thời cũng đặt cược rằng Fed có thể buộc phải hạ lãi suất sâu hơn trong năm tới.

Chia rẽ nội bộ và mâu thuẫn trong biểu đồ điểm

Điều gây sốc nhất trong quyết định hạ lãi suất của Fed lần này chính là mức độ chia rẽ nội bộ rất nghiêm trọng. Quyết định được thông qua với 9 phiếu ủng hộ và 3 phiếu chống, là số phản đối cao nhất kể từ năm 2019. Thậm chí, có 3 người phản đối đến từ hai phía của “cây gậy” chính sách: Thống đốc dovish Stephen Miran đề xuất giảm 50 điểm cơ bản một lần, trong khi các thành viên hawkish như Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee và Chủ tịch Fed Kansas City Jeffrey Schmid lại cho rằng nên giữ nguyên lãi suất.

Ngoài ra, trong số 19 thành viên tham dự, có 6 người thể hiện “phản đối mềm” bằng cách không ủng hộ việc hạ lãi suất này. Điều này cho thấy có sự khác biệt cực kỳ lớn trong nội bộ ủy ban về hướng đi chính sách. Nguyên nhân chính là do các dữ liệu kinh tế đưa ra tín hiệu mâu thuẫn: thị trường lao động đang chậm lại, nhưng lạm phát do thuế quan thúc đẩy lại tăng lên. Powell nói: “Nhiều thành viên cho rằng nguy cơ thất nghiệp tăng và rủi ro lạm phát cũng gia tăng, đây là một tình hình rất thách thức.”

Bản biểu đồ điểm mới nhất cho thấy dự báo lãi suất của Fed về tương lai gần gần như không thay đổi: chỉ dự kiến hạ 1 lần vào năm 2026, và một lần nữa vào năm 2027, trung tâm lãi suất dài hạn vẫn quanh mức 3%. Tuy nhiên, thị trường kỳ vọng hợp đồng tương lai cho thấy có tới 38% khả năng Fed sẽ hạ 2 lần trong năm tới, cho thấy thị trường nghĩ rằng Fed có thể hành động sớm hơn dự báo chính thức.

Chuyên gia kinh tế trưởng của Bloomberg tại Mỹ, Anna Wong, nhận xét: “Tổng thể, xu hướng vẫn nghiêng về dove, nhưng có tín hiệu thận trọng tiềm ẩn.” Bà cho rằng cuối cùng Fed có thể giảm tổng cộng 100 điểm cơ bản trong năm tới, vì “tăng trưởng tiền lương đang rõ ràng chậm lại, và hiện tại chưa có dấu hiệu lạm phát 2026 sẽ tăng tốc trở lại”. Sự khác biệt này giữa thị trường và dự báo của Fed để lại nhiều ẩn số cho chính sách trong tương lai.

Tại sao hawkish hạ lãi suất lại khiến thị trường vui mừng?

Dù Fed đưa ra tín hiệu thận trọng, nhấn mạnh rằng ngưỡng để hạ lãi suất trong tương lai sẽ cao hơn, nhưng tâm lý thị trường lại rất tích cực. Các chỉ số chứng khoán Mỹ đều tăng: DJ đóng cửa tăng 497.46 điểm hay 1.1%, S&P 500 tăng 0.7% lập đỉnh mới, Nasdaq tăng 0.3%. Vàng giao ngay đóng cửa tăng 20.20 USD hay 0.48%, trong phiên có lúc chạm 4238.78 USD, cao hơn mức thấp nhất trong ngày 57 USD. Bạc giao ngay cũng đạt mức cao mới, gần 62 USD.

Sự trái ngược này cho thấy nhà đầu tư tin rằng: mặc dù lời nói của Fed mang tính hawkish, chính sách tiền tệ vẫn còn trong vùng nới lỏng. Công ty Informa Global Markets cho biết, kết quả cuộc họp FOMC mang tính ôn hòa nhẹ nhàng hơn vì chỉ có hai thành viên phản đối việc hạ lãi suất. Phố Wall đã chuẩn bị sẵn sàng cho các thành viên hawkish có thể thể hiện quyết đoán hơn, nhưng khi đến lúc bỏ phiếu, các người cứng rắn lại đầu hàng.